Techthics

Artikelen over Techthics in chronologische volgorde:

MAAKMAATSCHAPPIJ KOMT ERAAN, HOE GAAN WE DAAR ALS CHRISTENEN MEE OM?

Dit artikel (op basis van een interview) is origineel 10/09/2018 verschenen in de landelijke opgave van het Reformatorisch Dagblad (RD). Verder is dit artikel ook op haar website binnen de rubriek ‘Wetenschap en Techniek’ hier te vinden is.

Aline de Bruin Gisteren21:03 Wetenschap & techniek


Rick Bouter (links) en Martin Aarnoudse willen een denktank oprichten om een christelijke visie te ontwikkelen op nieuwe technologie. „We denken dat we rationele keuzes maken, maar we worden gemanipuleerd.” beeld RD, Anton Dommerholt

Kunstmatige intelligentie, designerbaby’s, robots, blockchain… De technologische ontwikkelingen gaan snel. Zo snel dat niemand het kan bijhouden. Tijd voor bewustwording en een christelijke visie, vinden Rick Bouter en Martin Aarnoudse. Ze willen een denktank oprichten met de naam Techthics.

Boetevrij rijden en je hond netjes aan de riem uitlaten? Dan krijg je kredietpunten in het landelijke systeem. Drie keer door rood lopen of een negatieve opmerking plaatsen op sociale media? Dat levert minpunten op. En hoe lager je score in het systeem, hoe groter de kans dat je op een zwarte lijst wordt geplaatst en allerlei voorrechten in de maatschappij verliest. Je mag dan bijvoorbeeld geen geld meer lenen of naar het buitenland reizen. Of je kinderen worden niet tot bepaalde scholen toegelaten.

Bovenstaand scenario lijkt onvoorstelbaar, maar in China wordt het binnenkort waarschijnlijk realiteit. De Chinese overheid wil in 2020 het zogeheten sociaal kredietsysteem invoeren, waarbij elke Chinese burger een bepaalde score krijgt op basis van zijn gedrag. Voor de score maakt de overheid gebruik van data die afkomstig zijn uit de gegevens van de politie, financiële instellingen en internetbedrijven. Niets is meer privé, iedereen kan precies zien wie je bent en wat je voorkeuren zijn.

Ethische dilemma’s

In Nederland is het nog niet zover. Maar hoe is dat over tien jaar? Dat weten we niet. De technologische ontwikkelingen gaan snel. Wat ooit niet te bevatten leek, bijvoorbeeld de smartphone, is nu de gewoonste zaak van de wereld. Zo gaat het met meer technologische ontwikkelingen. „Eerst lijkt het een ver-van-je-bedshow, maar op een gegeven moment word je erdoor overrompeld en zit je er middenin”, zegt de 28-jarige softwareontwikkelaar Martin Aarnoudse. Samen met IT-consultant Rick Bouter (ook 28) is hij daarom bezig met het oprichten van een christelijke denktank. Het doel: een christelijke visie ontwikkelen op de nieuwe technologie, vooral met het oog op de ethische dilemma’s die daarbij komen kijken. „Je hebt vaak het idee dat je redelijk alleen staat als christen in de wereld van de nieuwe technologie”, zegt Rick Bouter. „We hebben als christenen de neiging om weg te blijven van die ontwikkelingen, omdat we het moeilijk vinden om keuzes te maken op dat gebied. We kijken eerst de kat uit de boom. Maar ik denk dat het belangrijk is om iets in de ogen te kijken, het te duiden en dan een bewuste keuze te maken. Zeker in deze tijd. Afstand houden lukt straks niet meer.”

De mannen willen met de denktank bewustwording creëren. Bouter: „We denken allemaal dat we heel rationele keuzes maken, maar we worden gewoon gemanipuleerd. De ontwikkelingen binnen grote bedrijven zoals Amazon, Facebook, Google, Apple en Microsoft gaan door. Je ziet nu al een gat ontstaan tussen hun kennis en de kennis van de overheid en de politiek. In hoeverre vallen die bedrijven nog te reguleren? Of zijn we dat punt al voorbij?”

Baan verliezen

Er zijn veel technologieën waar we als consumenten geen weet van hebben, die zich achter de schermen gewoon doorontwikkelen. Neem bijvoorbeeld blockchain: een systeem dat gebruikt kan worden om gegevens vast te leggen. Dit kunnen bijvoorbeeld geldoverschrijvingen zijn, maar ook persoonlijke berichten of andere gegevens. Het bijzondere aan de blockchain is dat dit mogelijk is zonder centrale autoriteit, of een tussenpunt. „Stel: je maakt geld over naar iemand anders. Nu zit daar een centrale instantie tussen, de bank. In de blockchain is de bank niet meer nodig omdat alles in het systeem is vastgelegd”, legt Martin Aarnoudse uit. „Zo’n systeem is overal op toepasbaar. Je kunt er bijvoorbeeld het volledige productieproces van een bepaald product mee volgen. Is de koffie die je drinkt wel echt eerlijk gemaakt? Straks is alles te traceren.”

Een technologie als blockchain heeft verregaande gevolgen voor onze samenleving. Het roept ethische vragen op. „Als softwareontwikkelaar ben je iets aan het bouwen waardoor je weet dat mensen straks hun baan gaan verliezen. Dat is een moeilijk vraagstuk: mag je daar als christen wel aan meewerken?”

Goed en kwaad

Of neem het sociaal kredietsysteem in China aan het begin van dit verhaal. Aarnoudse: „Op een bepaald niveau klinkt het goed. Goed doen wordt beloond, kwaad doen gestraft. Alleen: wie bepaalt wat goed is en wat kwaad is? Dat is het grote gevaar achter die ontwikkelingen. We gaan naar een maakmaatschappij toe, waarbij alles maakbaar is en de mensheid steeds meer voor God wil gaan spelen.” We willen ons niet meer schikken op het moment dat het niet binnen ons straatje past. „Dat zie je ook op religieus gebied”, zegt Bouter. „Mensen gaan op zoek naar een religie die bij hen past, in plaats van zich aan te passen aan de religie. Dat is de tijd waar we heengaan, daar worden nu grootschalig de fundamenten voor gelegd. Als we dit gesprek over tien jaar nog een keer hebben, dan zou je schrikken van waar we het dan over hebben.”

Apart staan

Welke houding vraagt dit van christenen? De Bijbel is er duidelijk over: „We leven wel in de wereld, maar we zijn niet van de wereld.” De vraag is echter of dit in de toekomst nog wel mogelijk is. Bouter: „Bovendien heeft de aarde al meer bewoners dan de bronnen aankunnen. Hoe zit het dan met Bijbels rentmeesterschap? Dat zijn lastige vragen waar we als christenen over na moeten denken.” Martin Aarnoudse voegt toe: „Aan de andere kant is de Bijbel er helder in. Er komt een tijd dat we als christenen niet meer meekunnen met de wereld, dat we apart komen te staan.”

Beide mannen maken zich soms zorgen over de snelheid van de ontwikkelingen. „Ik hoorde laatst een verhaal over iemand bij Google die bezig is te proberen het bewustzijn van de mens na te bootsen. Dan zeggen we allemaal: dat lukt niet, hier stopt het. Maar stel dat het hem over een paar jaar wél lukt? Dan zijn we allemaal in shock, zeker als gelovigen. Alles waar je in gelooft, staat dan op zijn grondvesten te trillen”, zegt Bouter. Maar, zo voegen beide heren toe: „Er is wel een God Die alles bestuurt. Dat plaatst het weer in perspectief. God heeft uiteindelijk alles in de hand.”

Techthics

Het doel van de denktank Techthics is technologische thema’s in christelijk perspectief te stellen en de impact op religie en ethiek te bepalen. „We willen kennis verzamelen van experts, die we vervolgens publiceren zodat mensen zich kunnen inlezen in het onderwerp en hun eigen visie daarop kunnen bepalen”, zegt Martin Aarnoudse. „Als het ware een soort kenniscentrum zijn.”

De mannen hebben inmiddels allerlei mensen benaderd, onder wie docenten, politici, beleidsmedewerkers, ondernemers en experts op technologisch gebied. Het doel is onder andere om voorlichtingsavonden te organiseren, waar deze mensen met elkaar in discussie gaan. Ook wil de denktank jaarlijks publicaties uitbrengen over de nieuwste trends en ontwikkelingen op technologisch gebied.

Belangstellenden kunnen via info@techthics.nl contact opnemen voor meer informatie.

De ethische impact van nieuwe (Blockchain)technologie

06 SEPTEMBER 2018

Om relevant te blijven in een versnelde veranderende wereld, is er volgens Rick Bouter maar een antwoord mogelijk: Innovatie. En dat betekent dus ook kijken naar nieuwe technologieën. In deze blog legt hij uit wat Blockchain is en wat de potentie is van deze technologie.

Als christelijke achterban kan het soms makkelijk zijn om onze ogen te sluiten voor alle nieuwe technologische veranderingen. Met ogen sluiten bedoel ik dan dat je er niet vanaf wil weten, het niet gebruikt, en vervolgens veroordeelt tot iets verkeerds. Je kan het met me eens zijn of niet, maar als reformatorisch christenen in Nederland zijn we goed vertegenwoordigd in de overheid, zorg, de agrarische- en vissector en in accountancy en advocatuur. Maar ondervertegenwoordigd in technologische en IT-beroepen. Misschien komt dit wel door de gedachte: “Als je er niet mee bezig bent, kun je geen grenzen opzoeken en fouten maken.” Toch denk ik niet dat dit de weg is. Laten we daarom eens kijken hoe we de mooie potentie van nieuwe technologie positief kunnen benutten zonder onze normen en waarden opzij te schuiven en in te ruilen.

Blockchain versus Bitcoin

De vorige keer zijn we gebleven bij de werking van Blockchain. Wanneer we het over ethiek van Blockchain hebben is het goed om het verschil duidelijk te benoemen tussen Blockchain en Bitcoin.
Blockchain wordt vaak in een adem genoemd met Bitcoin. Dit is ook wel logisch want Bitcoin kan niet zonder Blockchain. Dat deze twee elementen hetzelfde zijn is een grote misvatting vandaag de dag. Blockchain is de onderliggende techniek die het mogelijk maakt om zaken te doen. Wat wel correct is, is dat Bitcoin momenteel de grootste cryptocurrency is. Samengevat kun je dus zeggen waar Blockchain (Distributed Ledger Technologie) de infrastructuur is, is Bitcoin een van de vele valuta. Vandaag de dag zijn er meer dan 1300 cryptocurrencies die over het Blockchain netwerk van A naar B worden getransporteerd.

Speculatie

Als we kijken naar Bitcoin en met name de instabiele koers en fluctuering hierin, kunnen we zachtjes zeggen dat Bitcoin ‘an sich’ enorm aan speculatie onderhevig is. Persoonlijk vind ik het wat ver gaan om het te vergelijken met een piramidespel als bijvoorbeeld Madoff. Daar kregen vroege investeerders hun rendement uitgekeerd met de inleg van degenen die hierna kwamen. Maar een aantal kenmerken ervan kunnen herkenbaar overkomen. Al investeer je namelijk eerder in cryptocurrency dan de persoon na jou, dan maak jij namelijk op die manier winst omdat de koers omhoog gaat.

Gevaren

Wanneer we kijken naar de ethische kant van Blockchain als technologie zie ik hier minder gevaar in dan bij trends als Internet of Things (waar alles meetbaar en kwantificeerbaar kan worden door sensoren, camera’s etc.) en Kunstmatige Intelligentie (waarin computeralgoritmen zichzelf kunnen trainen om tot een hogere vorm van kunstmatige intelligentie te komen, wat in de snel naderende toekomst wellicht op een compleet autonome manier zal gaan) dan Blockchain. Als we naar Blockchain kijken, zijn er natuurlijk uitzonderlijke scenario’s die problemen kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld wanneer een specifieke groep meer dan 51 procent consensus kan vinden en zo beslissingen kan beïnvloeden of wanneer de overheid een hoge vorm van regulering zal toepassen. Voor beide gevallen ben ik niet bijzonder bang. De eerste is namelijk bijna minder aannemelijk dan dat de SGP de grootste partij in Nederland wordt en voor het tweede punt zou ik willen pleiten voor een overheid die (technologische) innovatie faciliteert en stimuleert in plaats van onze concurrentiepositie op dit gebied de nek omdraait. Blockchain zou ik daarom eerder vergelijken met het internet. Het internet ‘an sich’ is een infrastructureel iets, een netwerk. Het gaat erom wat je erop doet, de toepassing. Laten we nu eens kijken naar de bekendste toepassing, de Bitcoin.

Tegenwaarde

Als we naar Bitcoin kijken, wordt het opeens een ander verhaal. Een veel genoemd argument waarom Bitcoin niet ethisch gevonden lijkt te worden is het argument van tegenwaarde. Op het moment dat we investeren in iets zonder tegenwaarde zou je het kunnen vergelijken met gokken. Wanneer je bijvoorbeeld investeert in een bedrijf als Shell en hiervan aandelen koopt, bezit je namelijk echt een stukje van dit bedrijf. Dit stukje bedrijf is dan de tegenwaarde. Ditzelfde geldt voor obligaties en andere vormen van beleggen en investeren. Persoonlijk vind ik naast de gokvraag de grootste ethische vraag zitten in het feit of de hebzucht, die aan beide genoemde manieren van zelfverrijking ten grondslag kan liggen, een hogere plaats dan God inneemt. Ook vind ik de hoogte van het bedrag meespelen net als het doel van de investering.

Hoe om te gaan met nieuwe technologie?

Voor elke ontwikkeling geldt, sluit niet je ogen maar start met kennis opdoen over dit thema. Verdieping komt namelijk altijd na een verkenning. Neem eens de tijd om met mensen te spreken over technologieën en veranderingen en wat deze thema’s concreet inhouden. Onderzoek dit ook. Een van de beste manieren om te kijken of specifieke technologieën op een positieve manier bruikbaar zijn, is experimenteren. Gun jezelf of je medewerkers eens de kans, tijd en budget om te kijken wat voor potentie een specifieke technologie heeft. Op het moment dat dit gevorderde basisniveau er is, kan er kritischer naar gekeken worden, maar ook objectiever. En juist dit is zo belangrijk. Objectief blijven en vanuit onze basisprincipes beoordelen; wat zijn kansen, wat zijn bedreigingen, welke ethische aspecten van deze verandering moeten we niet uit het oog verliezen? Om uiteindelijk tot een keuze te komen. Hoe kunnen we het goede er uit meenemen en onszelf wapenen tegen de negatieve kanten en voorbereiden en wapenen op de ethische aspecten. We mogen net als met andere facetten in het leven het goede van technologie gebruiken in het leven hier.

Denktank: Ethisch leiderschap

Daarom zou ik willen pleiten voor meer intellectueel leiderschap (thought leadership) op het gebied van nieuwe technologische ontwikkelingen en de ethische impact die dit met zich mee brengt. Hoe komt het dat grote steden als Amsterdam een eigen CTO hebben en innovatie en technologie als thema in de Tweede Kamer onder economische zaken geschoven wordt en we ook regionaal vaak weinig mening durven vormen en geven over dit onderwerp? Hierom zou ik graag een denktank op willen zetten en met gelijkgestemden nieuwe technologie willen duiden voor het grotere goed inclusief de kijk op ethiek en wat wij als christen er mee zouden moeten of laten.

Laten we met bovenstaande elementen in gedachten dan ook vooral aanhaken bij wat Socrates ooit zei: “The secret of change is to focus all of your energy not in fighting the change, but on building the new”. Dus, niet weglopen voor een snel veranderende wereld maar proberen een positieve impact te maken voor de maatschappij en mensen om ons heen als afspiegeling van waar we echt naar uitzien.

Rick Bouter is consultant Emerging Technologie (opkomende technologieën) binnen Accenture’s consulting domein. Binnen deze rol helpt Rick bedrijven de impact van nieuwe technologieën te begrijpen en toe te passen om op deze manier te innoveren en positieve impact te creëren voor klanten. In zijn vrije tijd schrijft Rick artikelen over innovatie- en technologietrends als Internet of Things, Kunstmatige Intelligentie, Blockchain en Digitale Transformatie onder andere voor zijn website: www.rickbouter.com. In het bijzonder de impact van technologie op mens, maatschappij en ethiek zijn onderwerpen die Rick boeien. Om deze reden denkt hij met een aantal mensen na over het idee om een christelijke denktank te starten met een focus op nieuwe technologie en de impact op ethiek. Mocht je over het voorgaande/of eventuele andere vragen hebben, dan kun je Rick bereiken via techticsontact@gmail.com.

Wat is de ethische, moralistische, christelijke impact van nieuwe technologie? medio juni 2018

medio juni 2018

Het artikel: “Wat is de ethische, moralistische, christelijke impact van nieuwe technologie?”  is verschenen is de juni uitgave van: “De Banier” het ledenmagazine van de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) en is gepubliceerd onder de rubriek: “Politiek dichtbij” (pagina 24). Dit artikel is medio juni 2018 gepubliceerd.

Wat is de ethische, moralistische, christelijke impact van nieuwe technologie?

We leven in een tijd waar versnelde verandering het nieuwe, maar ook het enige constante lijkt. Nieuwe technologische ontwikkelingen gaan snel, zijn vaak positief, maar kunnen ook negatieve gevolgen hebben. Naast allerlei praktische, sociale, culturele en economische vragen komen ook steeds meer ethische dillema’s naar voren. Te denken valt aan: ‘designer babies’, de relatie tussen robots en mensen

en de impact van bijvoorbeeld ‘blockchain’ en ‘kunstmatige intelligentie’. Een gesprek met SGPlid en deskundige op het gebied van innovatie en nieuwe technologische ontwikkelingen Rick Bouter.

De versnelling van de rekenkracht in de technologie, gezien in een overzicht vanaf 1900 tot en met de verwachte ontwikkeling in het jaar 2100.

Zijn er in de technologische wereld mensen die ethisch nadenken over de gevolgen van deze negatieve ontwikkelingen? 

“Gelukkig wel! Mensen als Elon Musk, oprichter van niet de minste bedrijven als Tesla, Solar City, Space X en andere, of wijlen professor Steven Hawking hebben zich kritisch uitgesproken tegen specifieke technologie als kunstmatige intelligentie waarnaar Musk verwijst als ‘een onsterfelijke dictator’. Dichterbij huis noem ik prof. dr. Marc de Vries in zijn boek Technologie, overal om je heen. Moderne ontwikkelingen in christelijk perspectief. Maar ook de schrijvers van het boek Meer dan mensenkennis geven mooie inzichten. Ondanks deze positieve voorbeelden, denk ik dat er, gezien de snelheid van de ontwikkelingen te weinig kritische kenners uit onze achterban zijn.”

Hebben politici en bestuurders (binnen en buiten de SGP) voldoende verstand van zaken als het gaat om technologische ontwikkelingen? 

“Met alle respect voor de ongekende inzet en kennis die onze bestuurders
hebben, denk ik van niet. De situatie binnen én buiten onze achterban beziend, denk ik dat we niet op de goede weg zijn. Persoonlijk vind ik dat de innovatieen technologieagenda van Nederland te laag gepositioneerd wordt. Als we bijvoorbeeld kijken naar een stad als Amsterdam die een eigen Chief Technology Officer heeft (en vele andere functies op het gebied van innovatie), geeft dat een bepaalde focus en richting aan. De Verenigde Arabische Emiraten hebben bijvoorbeeld een minister van Kunstmatige Intelligentie. Dat geeft de relevantie van en de focus op het onderwerp aan. Binnen Nederland mis ik dit. Het onderwerp ‘innovatie’ hebben we onder het ministerie van Economische zaken gestopt. Een uitzondering op de onderwaardering is het initiatief Smart Industry. Dat heeft als ambitie dat Nederland in 2021 het flexibelste en het beste digitaal verbonden productienetwerk van Europa heeft.) Mijn mening is dat we, als Nederland competitief wil blijven, meer focus moeten leggen op technologische innovatie.”

Kan de Bijbel ons iets leren over dit onderwerp?

“Ik denk zeker dat de Bijbel ons genoeg te zeggen heeft over dit onderwerp. Dat geldt trouwens voor ieder mogelijk onderwerp waarmee we dagelijks in aanraking komen zowel privé als zakelijk. Persoonlijk denk ik dat we nuchter om mogen gaan met innovatie. Kennis, grondstoffen en intelligentie zijn door God gegeven. Wij mogen die middelen binnen de kaders van de Bijbel en onze grondwet ook gebruiken ten goede en tot opbouw van mens, bedrijf en maatschappij. Het wordt anders als technologische vooruitgang als een religie voor ons wordt, of als technologie onze kijk op Bijbelse normen en waarden verandert. God is nveranderlijk en dat moet centraal staan. Overigens is het nieuwe Babel al wel door Werner Heisenberg (1901-1976) voorspeld. Heisenberg is iemand die we kennen als grondlegger van kwantumtechnologie. Heisenberg voorspelde toen al dat er een moment zou komen waarop de mens zijn invloed op technologie zou verliezen en waarop technologie zich zonder invloed van de mens onafhankelijk zou doorontwikkelen. Laten we zorgen dat technologie niet het volgende Babel wordt waarop we ons vertrouwen stellen en waar we vervolgens van afhankelijk zijn. Dat laatste is een zorg die zeker in onze de reformatorische gezindte alleen maar exponentieel zal toenemen.”

Wat zie je op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau gebeuren omtrent innovatie en nieuwe technologie?

“Wat ik zie is dat overheden intern steeds beter begrijpen dat alles digitaal wordt. Overheden op de diverse niveaus zijn bezig met thema’s als ‘cloud’ en ‘digital workplace’. Een goede ontwikkeling want om innovatie te stimuleren, is het verstandig om de positieve impact ervan te gebruiken. Laat me aan de andere kant ook duidelijk zijn dat technologie voor eigen gebruik iets totaal anders is dan een overheid (zowel landelijke als plaatselijk) die mij als burger en bedrijf faciliteert door wetgeving, subsidies en initiatieven om competitief te zijn tegen concurrentie van binnen- en buitenland. Dit mag mijns inziens méér gebeuren en ik denk dat die terughoudendheid ook en voornamelijk komt door onkunde en onwetendheid. Dat is geen kritiek, want ik heb onze bestuurders hoog zitten, maar hier kunnen we ze wel bij helpen. Dat is dan ook ons plan.”

Welke aanbevelingen wil je (lokale) SGP-politici en bestuurders meegeven als het gaat over deze thematiek?

“Informeren, inspireren en experimenteren. Laat je als bestuurder informeren: zorg dat je goed beslagen ten ijs komt. Laat je inspireren: laat je ook verbazen over de ongekende impact en mogelijkheden van technologie. Ga ook experimenteren: ga het experiment aan met andere politici of met plaatselijke bedrijven om samen op te trekken om de impact van een technologie echt te begrijpen. Op deze manieren denk ik dat we ook op innovatief en technologisch vlak een betere agenda kunnen maken. De juiste dingen doen, maar ook de dingen juist doen. Natuurlijk snap ik dat je als bestuurder niet in alle domeinen goed onderlegd kunt zijn. Maar daarom is het juist belangrijk dat we niet onze ogen sluiten voor bepaalde thema’s, maar onderzoek doen en onszelf laten informeren van de ongekende mogelijkheden van technologie. Dat is ook belangrijk om onszelf te kunnen wapenen tegen de negatieve kanten ervan en de slechte invloed op het gebied van ethiek en religie.”

“ Informeren, inspireren en experimenteren.”

Aankondiging denktank Techthics
Om de in het interview genoemde redenen is het idee opgevat om een denktank op te richten, “Techthics” genaamd.

“Techthics, onze bijdrage aan de discussie over technologie, ethiek & religie”

Tot de denktank behoren:

  • Experts uit het technologisch veld, voor wie innovatie tot een van de dagelijkse  werkzaamheden behoort.
  • Voorvechters voor het behoud en de borging van ethiek als religieus geëngageerd
  • Betrokken personen, als ook politici van zowel landelijk als lokaal niveau

Een afvaardiging van deze denktank zal jaarlijks tweemaal een kort ‘Point of View’ brengen waarin een technologisch thema geduid wordt en de impact wordt bepaald door mensen met diverse expertisen. Het doel van Techthics is het kritisch bezinnen op en het formuleren van een visie op de invloed van nieuwe technologie en innovatie op het gebied van ethiek en religie. Dit kan een thuishaven zijn voor constructieve gesprekken omtrent technologie en een kennispoort voor landelijke en plaatselijke politici.

Contact met geïnteresseerden
We zijn nog opzoek naar geïnteresseerden die willen meedenken over dit thema. Voor hen en ook voor geïnteresseerden naar de bevindingen van de denktank is er de contactmogelijkheid via de e-mail. Neem contact met ons op via de bestuurdersvereniging: bsv@sgp.nl.

*Wil je meer informatie over dit initiatief of wil je hier aan bijdragen kun je contact opnemen met info@techthics.nl


Impact van nieuwe (blockchain) technologie

15 JUNI 2018

Om relevant te blijven in een versnelde veranderende wereld, is er volgens Rick Bouter maar een antwoord mogelijk: Innovatie. En dat betekent dus ook kijken naar nieuwe technologieën. In deze blog legt hij uit wat Blockchain is en wat de potentie is van deze technologie.

Versnelde verandering lijkt in de wereld van vandaag één van de weinige constante elementen. Internetbedrijven schieten de grond uit als paddenstoelen en veroveren in elke maand of elk jaar complete markten die (soms sinds mensenheugenis) als gevestigde orde gezien werden. Hier kun je denken aan de bekende voorbeelden als Uber, die de taxi- en vervoersmarkt op zijn kop zet, Airbnb die dit met de verhuur van appartementen, huizen en kamers doet, maar ook aan Spotify en Deezer die de muziekindustrie in een compleet nieuw jasje steken. Verandering gaat dus snel, heel snel. Stilstand is vandaag de dag niet alleen achtergang, maar lijkt eerder op achteruitrennen. Een van de weinige vragen die overblijven voor bedrijven, organisaties en instellingen is: “Hoe blijf ik relevant in de snel veranderende wereld van morgen?”.

Innovatie is de enige manier om te winnen

Een concreet antwoord op deze vraag is even simpel als complex. “Innovatie is de enige manier om te winnen…” Als we deze vraag verder afpellen, komen we al snel bij de enablers van innovatie. Vandaag de dag is een van de grootste enablers en veroorzakers van innovatie het potentieel van nieuwe technologieën. Wanneer je dus wilt innoveren komt al snel het ongekende potentieel van nieuwe technologie om de hoek kijken. Internet of Things, Kunstmatige Intelligence, Virtual Reality, Nano technologie en Blockchain zijn veel gehypete en ook ‘over’gehypete technologieën.
Blockchain, een technologie met potentieel Laten we een van deze technologieën eens wat nader bekijken. Van programmeur tot boardmember: de term Blockchain geeft slapeloze nachten. Blockchain, de techniek achter de Bitcoin, kent veel meer toepassingsgebieden dan alleen cryptocurrency. Zo wordt gewerkt aan toepassingen in onroerend goed, containertransport, gezondheidszorg, muziekrechten, verzekeringen en pensioen. De technologie wordt door sommigen gezien als een innovatie vergelijkbaar met het internet. De grote vraag bij deze trend is: wat moet en mag je er nu mee?

Blockchain als digitaal vertrouwen

Blockchain is een technologie die het mogelijk maakt zaken te doen zonder tussenkomst van derde partijen. Bij deze derde partijen kun je aan allerlei organisaties en instanties denken. Van rijksoverheid tot gemeenten, van jurist tot ver¬zekeraar en van notaris tot kadaster. Deze derde partijen zijn ooit in het leven geroepen omdat wij, mensen, elkaar niet vertrouwen in het zaken doen of afhankelijk zijn van deze derde partij. We vertrouwen elkaar ten diepste niet terwijl dit een van de kernpijlers is van zakendoen. Een van de kernpijlers, net als andere belangrijke pijlers als een ruilmiddel (berenvel, goud, olie en bijvoorbeeld geld) maar ook het bewijs dat deze waarde maar eenmalig kan worden uitgegeven voor een bepaalde tegenwaarde. Blockchain als technologie waarborgt deze belangrijke aspecten van zakendoen en zou in potentie dus een belangrijke pijler in onze economie kunnen worden.

Hoe Blockchain werkt

Blockchain is de bekendste Distributed Ledger Technologie (DLT). Deze gedistribueerde grootboek technologie heeft als belangrijkste doel om een consensus te bereiken over zaken die over dit netwerk komen. Laten we even zaken doen als uitgangspunt nemen. De kern van zakendoen is een transactie van waarde. Deze waarde kan een huis zijn, een verzekering, maar ook gewoon een valuta. Blockchain is kort samengevat een computernetwerk waarin elk onderdeel van het netwerk een compleet overzicht van transacties heeft en dit op een decentrale manier opslaat in databases. Deze transacties samen vormen een block. Het laatste blok is ‘de waarheid’ waaraan niet meer getornd kan worden, dit waarborgt het gedistribueerde netwerk. Dit laatste block is dus de input voor het nieuwe block en de nieuwe transacties. Door de tijd worden meer transacties gevalideerd en komen er dus ook meer setjes van transacties bij (blocks) en zo vormt zich dus een digitale keten van blokken, een Blockchain. Omdat deze waarheid omtrent transacties vastgelegd is over het gehele netwerk kan die vrijwel niet gemanipuleerd worden en is frauderen ook bijna uitgesloten. Op het moment dat er een transactie gedaan wordt, wordt deze gevalideerd door alle onderdelen in het netwerk. Deze onderdelen bevestigen de principes van zakendoen. Is er een waarde? Wordt deze waarde een keer uitgegeven? Komt er een betalende waarde voor terug? Wat zijn specifieke kenmerken van de deal? (Hierbij kun je denken aan tijdstip, betrokkenen en andere items die specifiek meegegeven kunnen worden.) Zo zou je kunnen zeggen dat de Blockchain een open grootboek is waarin alle transacties terug te vinden zijn. Door de rekenkracht die het netwerk ter beschikking stelt worden deze blokken gevalideerd door ingewikkelde wiskundige formules die niet zo maar iedere huis- tuin- en keukencomputer kan kraken. Degene die als eerste de transacties valideert krijgt hiervoor in ruil Bitcoins. Dit principe wordt mining genoemd. Nu zijn er uiteraard diverse mogelijkheden van een Blockchain want niet alles kan en mag open zijn. Zo kun je een publieke variant op Blockchain hebben waarin veel informatie open en bloot staat, maar ook privé Blockchains waarin alleen bepaalde geautoriseerde personen/ instanties toegang hebben. Ook hebben al diverse consortia van partijen die elkaar vertrouwen samen een keten op willen zetten. Bij mijn vorige werkgever hebben we een whitepaper* geschreven over Blockchain met een sprekend voorbeeld erin. Stel u beheert een systeem met fietshuurinformatie. Een klassiek systeem zal in de database een record hebben staan waarin staat wie momenteel welke fiets gehuurd heeft. Een Blockchainsysteem zal echter een ketting van huurmutaties hebben waarin de fiets toegewezen wordt aan klanten en weer terugverwezen wordt aan de eigenaar. Al deze mutaties zijn ondertekend door de klant en de eigenaar. Zo weten we zeker dat de transactie heeft plaatsgevonden en kunnen we ook opmaken wie de fiets momenteel in bezit heeft. Blockchain is digitaal vertrouwen, maar hoe zorgt het systeem ervoor dat alleen geautoriseerde personen mutaties doen op de database? Hier komt cryptografie om de hoek kijken. Elke deelnemer aan het systeem genereert een set sleutels, een publieke en een geheime sleutel. De publieke sleutel is een controlemiddel voor andere gebruikers om te controleren of berichten van jou ook echt ondertekend zijn met je geheime sleutel. Deze publieke sleutel is daarom ook niet geheim, sterker nog het is vaak je identificatienummer, bijvoorbeeld je personeelsnummer, of in het geval van Bitcoin: je portemonnee-adres. Stel een deelnemer aan het systeem wil een mutatie doorvoeren op de database, dan ondertekent hij het mutatiebericht met zijn geheime sleutel. Andere deelnemers aan het systeem kunnen met hun publieke sleutel controle¬ren of dat bericht ook daadwerkelijk door hem is ondertekend.

Bron: Caesar Overheid whitepaper: Blockchain, de hype voorbij.

Tot zover deel 1: “De impact van nieuwe (Blockchain) technologie.” In het volgende deel hopen we verder na te denken over de impact van Blockchain technologie op ethiek en kijken we ook breder naar technologische innovatie en haar impact op ethiek.

Rick Bouter is consultant Emerging Technologie (opkomende technologieën) binnen Accenture’s consulting domein. Binnen deze rol helpt Rick bedrijven de impact van nieuwe technologieën te begrijpen en toe te passen om op deze manier te innoveren en positieve impact te creëren voor klanten. In zijn vrije tijd schrijft Rick artikelen over innovatie- en technologietrends als Internet of Things, Kunstmatige Intelligentie, Blockchain en Digitale Transformatie onder andere voor zijn website: www.rickbouter.com. In het bijzonder de impact van technologie op mens, maatschappij en ethiek zijn onderwerpen die Rick boeien. Om deze reden denkt hij met een aantal mensen na over het idee om een christelijke denktank te starten met een focus op nieuwe technologie en de im¬pact op ethiek. Mocht je over het voorgaande/ of eventuele andere vragen hebben, dan kun je Rick bereiken via zijn LinkedIn pagina: www.linkedin.com/in/rickbouter