Managing identity-challenging technology: a framework. A multiple case study on DLT in the financial services industry

Bitcoin, blockchain, Blockchain, Business models, digital transformation, Distributed Ledger Technologie (DLT)

Managing identity-challenging technology: a framework. A multiple case study on DLT in the financial services industry. By Maxime Lubbers.

Two-thirds of organizations say that innovation is crucial to survival. However, less than a third say they are actually successfully innovating to drive growth and increase revenue (Trapp, 2017). Especially established organizations suffer from existing organizational structures when dealing with innovation (Chang et al., 2012; Tripsas & Gavetti, 2000). Besides the structure of the firm, the nature of the firm also influences its ability to innovate and adapt to change. For example, financial firms, that are risk-averse in nature, experience more difficulty than start-ups while innovating. It is even mentioned that renewing banks is a mission impossible (Betlem, 2018). Does this mean that it is impossible for banks and other financial institutions to innovate? No. However, as technology changes the way we do things, incumbents often focus too much on understanding the novel technology while neglecting the impact it has on the organization itself (Cámison & Villar-López, 2014).

Understanding the impact of innovation on identity challenges 

Organizations should question how innovations affect the mission and core business of the firm. Are financial firms, as we know them, still relevant in the future? How should and could they re-establish products and services to innovate and remain relevant in their changing ecosystem? When an innovation is also impacting the mission of a firm and thus challenging the organization’s identity, managing the innovation becomes more complex (Tripsas, 2009). Different types of innovation require distinct types of management and organizational capabilities (Verganti, 2008). Understanding whether an innovation is identity challenging or not is therefore crucial (Tripsas, 2009). Innovation is by its nature about novelty and change, while identity is rooted in stability and endurance. This implies a fundamental tension is created.

How could organizations manage the tension created by an identity challenging technology?

An example of an identity challenging technology is distributed ledger technology (DLT). DLT has the potential to disrupt the mission and core business of (financial) firms, as we know them. Existing firms can largely benefit from novel and identity challenging technologies. Unfortunately, the established capabilities of the firms often negatively influence the ability of the firm to respond to a technological change (Ulrich & Smallwood, 2004). In addition, even though it is known for radical innovations to create new dominant designs in which a new set of core capabilities are needed (Chang et al., 2012) its relation to organizational identity is left out. To be able to contribute to existing literature and to support managers in transforming their organizations the following question structured my graduate research: “How can established organizations successfully manage the implementation of identity challenging technology?”

The research question has directed this study towards the development of a grounded framework (see figure 1) that scholars and managers can use to increase their ability to cope with identity challenging technologies. In addition, two key factors that positively influence the ability of a firm to successfully go through the phases of the grounded framework are identified (see figure 2). This novel perspective towards capability development, positively influences the way organizations develop and adapt them to manage an identity challenging technology. If a firm does not incorporate the impact of the identity-challenging characteristic of the technology this can be problematic and result in costly and ineffective innovation practices. The findings of this study emphasize that established firms must do more than grasp novel technologies: they need to reconsider the context in which their firm is operating and developing capabilities.

Figure 1. Grounded framework “Successful management of Identity Challenging Technology”

Two identified key factors

As mentioned, I found two key factors that influence a firm’s ability to successfully walk through the five phases identified in the grounded framework: strategic alignment and absorptive capacity. Absorptive capacity is the firm’s ability to recognize the value of new information, integrate it, and apply to commercial ends. A crucial aspect of absorptive capacity is the firm’s ability to transform its structure, systems and behavior. Strategic innovation alignment indicates that both strategic and executive levels within the organization understand and support each other on the identity-challenging aspect of the innovation. Unfortunately, due to the risk-averse nature of financial firms, most of them did not have the capability to understand the identity challenging aspect that is required to scope the impact of DLT properly. To support managers in understanding where their company is at and how they can successfully manage DLT the two key factors are visualized in the matrix visible in figure 2. The different cases made visible in the matrix are independent organizations in the financial services industry that participated in my research. I placed them in the matrix based on multiple in-depth interviews that I analyzed.

Figure 2. Strategic innovation alignment and absorptive capacity matrix.

Enabling & developing organizational capabilities

Beyond the two key factors that are required for firms to successfully manage DLT, it should be stressed that the different phases require specific organizational capabilities. If a firm invests in an innovation lab, but moves existing hires into a novel context, it should be questioned whether these employees understand why they are moved there. The same accounts for innovating within core business processes. It has shown that the more autonomous an innovation lab is, the more productive the innovation practices and their implementations become. Considering phase 4, it becomes clear that firms need to understand whether DLT is a fitting technological enabler for their business problems. By solely developing DLT related capabilities a business problem will not come to the surface and will thus not be solved.

If firms do not reconsider their organizational design, including governance structure and systems, it is impossible to develop a strategy and capabilities that facilitate the firm in innovating and remaining relevant in the (near) future. If an established firm can create a new context in which it facilitates its business and creates its customer value it becomes possible to compete with fintechs. They might even include them into their ecosystem. A new context facilitates new ways of thinking; doing and innovating which at the same time provides a fruitful perspective on capability development.

Personal note on DLT in the financial services industry

As the financial services industry is by nature risk-averse and highly regulated it is not the easiest sector to experiment with emerging technologies. Let alone implementing them. However, as customers are getting used to seamless, mobile and individually optimized services, financial firms need to act and innovate. Innovation is essential for survival as fin-techs and other financial start-ups are offering extremely competitive services. Solely focusing on emerging and identity challenging technology such as DLT is however a major pitfall. Many firms focus on understanding the ins and outs of novel and trendy technologies, however forgetting that the technology should be used as a means to an end. Technology is not an end, it is a means that could optimize multiple administrative and business processes.

Firms should wary that they focus on the business problems they need to solve for their customers.

Keeping up to date with technological trends is important, understanding what business problems are present is however key. Without a thorough understanding of the source of the problem, no technology will support a financial firm in creating that smooth and seamless experience the customer is already expecting.


  • Betlem, R. (2018). Bestaande Bank Vernieuwen is Mission Impossible. Retrieved June 6, 64 2018. From:
  • Camisón, C., & Villar-López, A. (2014). Organizational innovation as an enabler of technological innovation capabilities and firm performance. Journal of business research, 67(1), 2891-2902.
  • Chang, Y. C., Chang, H. T., Chi, H. R., Chen, M. H., & Deng, L. L. (2012). How do established firms improve radical innovation performance? The organizational capabilities view. Technovation32(7-8), 441-451.
  • Trapp, R. (2017). Why Business Leaders Continue to Struggle with Innovation. Retrieved June 3, 2018. From: business-leaders-continue-to-struggle-with-innovation/#4a153f3842de.
  • Tripsas, M., & Gavetti, G. (2000). Capabilities, cognition, and inertia: Evidence from digital imaging. Strategic management journal, 1147-1161.
  • Tripsas, M. (2013). Exploring the interaction between organizational identity and organizational design in technological transitions. Working paper.
  • Ulrich, D., & Smallwood, N. (2004). Capitalizing on capabilities. Harvard business review, 119-128.
  • Verganti, R. (2008). Design, meanings, and radical innovation: A metamodel and a research agenda. Journal of product innovation management, 25(5), 436-456.

Bio Maxime Lubbers

Maxime is an ambitious and driven graduate from the University of Amsterdam. She successfully pursued two master degrees in Entrepreneurship and Digital Business. She aims to be the connection between business and technology as it allows her to solve problems by combining her passion and growing knowledge of technology with her other passion for people. For her final graduate internship, she researched which organizational capabilities established financial firms need to be ready to successfully manage Distributed Ledger Technology (DLT). If you are interested in following Maxime you can find here on LinkedIn

Maakmaatschappij komt eraan, hoe gaan we daar als christenen mee om?

Artificial Intelligence, Dutch, Ethiek, Innovatie, Technologie, Technologie & Ethiek, Techthics, Techthics, Trends, Trendwatching

Dit artikel (op basis van een interview) is origineel 10/09/2018 verschenen in de landelijke opgave van het Reformatorisch Dagblad (RD). Verder is dit artikel ook op haar website binnen de rubriek ‘Wetenschap en Techniek’ hier te vinden is.

Aline de Bruin Gisteren21:03 Wetenschap & techniek

Rick Bouter (links) en Martin Aarnoudse willen een denktank oprichten om een christelijke visie te ontwikkelen op nieuwe technologie. „We denken dat we rationele keuzes maken, maar we worden gemanipuleerd.” beeld RD, Anton Dommerholt

Kunstmatige intelligentie, designerbaby’s, robots, blockchain… De technologische ontwikkelingen gaan snel. Zo snel dat niemand het kan bijhouden. Tijd voor bewustwording en een christelijke visie, vinden Rick Bouter en Martin Aarnoudse. Ze willen een denktank oprichten met de naam Techthics.

Boetevrij rijden en je hond netjes aan de riem uitlaten? Dan krijg je kredietpunten in het landelijke systeem. Drie keer door rood lopen of een negatieve opmerking plaatsen op sociale media? Dat levert minpunten op. En hoe lager je score in het systeem, hoe groter de kans dat je op een zwarte lijst wordt geplaatst en allerlei voorrechten in de maatschappij verliest. Je mag dan bijvoorbeeld geen geld meer lenen of naar het buitenland reizen. Of je kinderen worden niet tot bepaalde scholen toegelaten.

Bovenstaand scenario lijkt onvoorstelbaar, maar in China wordt het binnenkort waarschijnlijk realiteit. De Chinese overheid wil in 2020 het zogeheten sociaal kredietsysteem invoeren, waarbij elke Chinese burger een bepaalde score krijgt op basis van zijn gedrag. Voor de score maakt de overheid gebruik van data die afkomstig zijn uit de gegevens van de politie, financiële instellingen en internetbedrijven. Niets is meer privé, iedereen kan precies zien wie je bent en wat je voorkeuren zijn.

Ethische dilemma’s

In Nederland is het nog niet zover. Maar hoe is dat over tien jaar? Dat weten we niet. De technologische ontwikkelingen gaan snel. Wat ooit niet te bevatten leek, bijvoorbeeld de smartphone, is nu de gewoonste zaak van de wereld. Zo gaat het met meer technologische ontwikkelingen. „Eerst lijkt het een ver-van-je-bedshow, maar op een gegeven moment word je erdoor overrompeld en zit je er middenin”, zegt de 28-jarige softwareontwikkelaar Martin Aarnoudse. Samen met IT-consultant Rick Bouter (ook 28) is hij daarom bezig met het oprichten van een christelijke denktank. Het doel: een christelijke visie ontwikkelen op de nieuwe technologie, vooral met het oog op de ethische dilemma’s die daarbij komen kijken. „Je hebt vaak het idee dat je redelijk alleen staat als christen in de wereld van de nieuwe technologie”, zegt Rick Bouter. „We hebben als christenen de neiging om weg te blijven van die ontwikkelingen, omdat we het moeilijk vinden om keuzes te maken op dat gebied. We kijken eerst de kat uit de boom. Maar ik denk dat het belangrijk is om iets in de ogen te kijken, het te duiden en dan een bewuste keuze te maken. Zeker in deze tijd. Afstand houden lukt straks niet meer.”

De mannen willen met de denktank bewustwording creëren. Bouter: „We denken allemaal dat we heel rationele keuzes maken, maar we worden gewoon gemanipuleerd. De ontwikkelingen binnen grote bedrijven zoals Amazon, Facebook, Google, Apple en Microsoft gaan door. Je ziet nu al een gat ontstaan tussen hun kennis en de kennis van de overheid en de politiek. In hoeverre vallen die bedrijven nog te reguleren? Of zijn we dat punt al voorbij?”

Baan verliezen

Er zijn veel technologieën waar we als consumenten geen weet van hebben, die zich achter de schermen gewoon doorontwikkelen. Neem bijvoorbeeld blockchain: een systeem dat gebruikt kan worden om gegevens vast te leggen. Dit kunnen bijvoorbeeld geldoverschrijvingen zijn, maar ook persoonlijke berichten of andere gegevens. Het bijzondere aan de blockchain is dat dit mogelijk is zonder centrale autoriteit, of een tussenpunt. „Stel: je maakt geld over naar iemand anders. Nu zit daar een centrale instantie tussen, de bank. In de blockchain is de bank niet meer nodig omdat alles in het systeem is vastgelegd”, legt Martin Aarnoudse uit. „Zo’n systeem is overal op toepasbaar. Je kunt er bijvoorbeeld het volledige productieproces van een bepaald product mee volgen. Is de koffie die je drinkt wel echt eerlijk gemaakt? Straks is alles te traceren.”

Een technologie als blockchain heeft verregaande gevolgen voor onze samenleving. Het roept ethische vragen op. „Als softwareontwikkelaar ben je iets aan het bouwen waardoor je weet dat mensen straks hun baan gaan verliezen. Dat is een moeilijk vraagstuk: mag je daar als christen wel aan meewerken?”

Goed en kwaad

Of neem het sociaal kredietsysteem in China aan het begin van dit verhaal. Aarnoudse: „Op een bepaald niveau klinkt het goed. Goed doen wordt beloond, kwaad doen gestraft. Alleen: wie bepaalt wat goed is en wat kwaad is? Dat is het grote gevaar achter die ontwikkelingen. We gaan naar een maakmaatschappij toe, waarbij alles maakbaar is en de mensheid steeds meer voor God wil gaan spelen.” We willen ons niet meer schikken op het moment dat het niet binnen ons straatje past. „Dat zie je ook op religieus gebied”, zegt Bouter. „Mensen gaan op zoek naar een religie die bij hen past, in plaats van zich aan te passen aan de religie. Dat is de tijd waar we heengaan, daar worden nu grootschalig de fundamenten voor gelegd. Als we dit gesprek over tien jaar nog een keer hebben, dan zou je schrikken van waar we het dan over hebben.”

Apart staan

Welke houding vraagt dit van christenen? De Bijbel is er duidelijk over: „We leven wel in de wereld, maar we zijn niet van de wereld.” De vraag is echter of dit in de toekomst nog wel mogelijk is. Bouter: „Bovendien heeft de aarde al meer bewoners dan de bronnen aankunnen. Hoe zit het dan met Bijbels rentmeesterschap? Dat zijn lastige vragen waar we als christenen over na moeten denken.” Martin Aarnoudse voegt toe: „Aan de andere kant is de Bijbel er helder in. Er komt een tijd dat we als christenen niet meer meekunnen met de wereld, dat we apart komen te staan.”

Beide mannen maken zich soms zorgen over de snelheid van de ontwikkelingen. „Ik hoorde laatst een verhaal over iemand bij Google die bezig is te proberen het bewustzijn van de mens na te bootsen. Dan zeggen we allemaal: dat lukt niet, hier stopt het. Maar stel dat het hem over een paar jaar wél lukt? Dan zijn we allemaal in shock, zeker als gelovigen. Alles waar je in gelooft, staat dan op zijn grondvesten te trillen”, zegt Bouter. Maar, zo voegen beide heren toe: „Er is wel een God Die alles bestuurt. Dat plaatst het weer in perspectief. God heeft uiteindelijk alles in de hand.”


Het doel van de denktank Techthics is technologische thema’s in christelijk perspectief te stellen en de impact op religie en ethiek te bepalen. „We willen kennis verzamelen van experts, die we vervolgens publiceren zodat mensen zich kunnen inlezen in het onderwerp en hun eigen visie daarop kunnen bepalen”, zegt Martin Aarnoudse. „Als het ware een soort kenniscentrum zijn.”

De mannen hebben inmiddels allerlei mensen benaderd, onder wie docenten, politici, beleidsmedewerkers, ondernemers en experts op technologisch gebied. Het doel is onder andere om voorlichtingsavonden te organiseren, waar deze mensen met elkaar in discussie gaan. Ook wil de denktank jaarlijks publicaties uitbrengen over de nieuwste trends en ontwikkelingen op technologisch gebied.

Belangstellenden kunnen via contact opnemen voor meer informatie.

De ethische impact van nieuwe (blockchain) technologie


Dit artikel verscheen origineel  in de september editie van het blad van de RMU evenals op de weblog van de RMU 

Om relevant te blijven in een versnelde veranderende wereld, is er volgens Rick Bouter maar een antwoord mogelijk: Innovatie. En dat betekent dus ook kijken naar nieuwe technologieën. In deze blog legt hij uit wat Blockchain is en wat de potentie is van deze technologie.

Als christelijke achterban kan het soms makkelijk zijn om onze ogen te sluiten voor alle nieuwe technologische veranderingen. Met ogen sluiten bedoel ik dan dat je er niet vanaf wil weten, het niet gebruikt, en vervolgens veroordeelt tot iets verkeerds. Je kan het met me eens zijn of niet, maar als reformatorisch christenen in Nederland zijn we goed vertegenwoordigd in de overheid, zorg, de agrarische- en vissector en in accountancy en advocatuur. Maar ondervertegenwoordigd in technologische en IT-beroepen. Misschien komt dit wel door de gedachte: “Als je er niet mee bezig bent, kun je geen grenzen opzoeken en fouten maken.” Toch denk ik niet dat dit de weg is. Laten we daarom eens kijken hoe we de mooie potentie van nieuwe technologie positief kunnen benutten zonder onze normen en waarden opzij te schuiven en in te ruilen.

Blockchain versus Bitcoin

De vorige keer zijn we gebleven bij de werking van Blockchain. Wanneer we het over ethiek van Blockchain hebben is het goed om het verschil duidelijk te benoemen tussen Blockchain en Bitcoin.
Blockchain wordt vaak in een adem genoemd met Bitcoin. Dit is ook wel logisch want Bitcoin kan niet zonder Blockchain. Dat deze twee elementen hetzelfde zijn is een grote misvatting vandaag de dag. Blockchain is de onderliggende techniek die het mogelijk maakt om zaken te doen. Wat wel correct is, is dat Bitcoin momenteel de grootste cryptocurrency is. Samengevat kun je dus zeggen waar Blockchain (Distributed Ledger Technologie) de infrastructuur is, is Bitcoin een van de vele valuta. Vandaag de dag zijn er meer dan 1300 cryptocurrencies die over het Blockchain netwerk van A naar B worden getransporteerd.


Als we kijken naar Bitcoin en met name de instabiele koers en fluctuering hierin, kunnen we zachtjes zeggen dat Bitcoin ‘an sich’ enorm aan speculatie onderhevig is. Persoonlijk vind ik het wat ver gaan om het te vergelijken met een piramidespel als bijvoorbeeld Madoff. Daar kregen vroege investeerders hun rendement uitgekeerd met de inleg van degenen die hierna kwamen. Maar een aantal kenmerken ervan kunnen herkenbaar overkomen. Al investeer je namelijk eerder in cryptocurrency dan de persoon na jou, dan maak jij namelijk op die manier winst omdat de koers omhoog gaat.


Wanneer we kijken naar de ethische kant van Blockchain als technologie zie ik hier minder gevaar in dan bij trends als Internet of Things (waar alles meetbaar en kwantificeerbaar kan worden door sensoren, camera’s etc.) en Kunstmatige Intelligentie (waarin computeralgoritmen zichzelf kunnen trainen om tot een hogere vorm van kunstmatige intelligentie te komen, wat in de snel naderende toekomst wellicht op een compleet autonome manier zal gaan) dan Blockchain. Als we naar Blockchain kijken, zijn er natuurlijk uitzonderlijke scenario’s die problemen kunnen veroorzaken, bijvoorbeeld wanneer een specifieke groep meer dan 51 procent consensus kan vinden en zo beslissingen kan beïnvloeden of wanneer de overheid een hoge vorm van regulering zal toepassen. Voor beide gevallen ben ik niet bijzonder bang. De eerste is namelijk bijna minder aannemelijk dan dat de SGP de grootste partij in Nederland wordt en voor het tweede punt zou ik willen pleiten voor een overheid die (technologische) innovatie faciliteert en stimuleert in plaats van onze concurrentiepositie op dit gebied de nek omdraait. Blockchain zou ik daarom eerder vergelijken met het internet. Het internet ‘an sich’ is een infrastructureel iets, een netwerk. Het gaat erom wat je erop doet, de toepassing. Laten we nu eens kijken naar de bekendste toepassing, de Bitcoin.


Als we naar Bitcoin kijken, wordt het opeens een ander verhaal. Een veel genoemd argument waarom Bitcoin niet ethisch gevonden lijkt te worden is het argument van tegenwaarde. Op het moment dat we investeren in iets zonder tegenwaarde zou je het kunnen vergelijken met gokken. Wanneer je bijvoorbeeld investeert in een bedrijf als Shell en hiervan aandelen koopt, bezit je namelijk echt een stukje van dit bedrijf. Dit stukje bedrijf is dan de tegenwaarde. Ditzelfde geldt voor obligaties en andere vormen van beleggen en investeren. Persoonlijk vind ik naast de gokvraag de grootste ethische vraag zitten in het feit of de hebzucht, die aan beide genoemde manieren van zelfverrijking ten grondslag kan liggen, een hogere plaats dan God inneemt. Ook vind ik de hoogte van het bedrag meespelen net als het doel van de investering.

Hoe om te gaan met nieuwe technologie?

Voor elke ontwikkeling geldt, sluit niet je ogen maar start met kennis opdoen over dit thema. Verdieping komt namelijk altijd na een verkenning. Neem eens de tijd om met mensen te spreken over technologieën en veranderingen en wat deze thema’s concreet inhouden. Onderzoek dit ook. Een van de beste manieren om te kijken of specifieke technologieën op een positieve manier bruikbaar zijn, is experimenteren. Gun jezelf of je medewerkers eens de kans, tijd en budget om te kijken wat voor potentie een specifieke technologie heeft. Op het moment dat dit gevorderde basisniveau er is, kan er kritischer naar gekeken worden, maar ook objectiever. En juist dit is zo belangrijk. Objectief blijven en vanuit onze basisprincipes beoordelen; wat zijn kansen, wat zijn bedreigingen, welke ethische aspecten van deze verandering moeten we niet uit het oog verliezen? Om uiteindelijk tot een keuze te komen. Hoe kunnen we het goede er uit meenemen en onszelf wapenen tegen de negatieve kanten en voorbereiden en wapenen op de ethische aspecten. We mogen net als met andere facetten in het leven het goede van technologie gebruiken in het leven hier.

Denktank: Ethisch leiderschap

Daarom zou ik willen pleiten voor meer intellectueel leiderschap (thought leadership) op het gebied van nieuwe technologische ontwikkelingen en de ethische impact die dit met zich mee brengt. Hoe komt het dat grote steden als Amsterdam een eigen CTO hebben en innovatie en technologie als thema in de Tweede Kamer onder economische zaken geschoven wordt en we ook regionaal vaak weinig mening durven vormen en geven over dit onderwerp? Hierom zou ik graag een denktank op willen zetten en met gelijkgestemden nieuwe technologie willen duiden voor het grotere goed inclusief de kijk op ethiek en wat wij als christen er mee zouden moeten of laten.

Laten we met bovenstaande elementen in gedachten dan ook vooral aanhaken bij wat Socrates ooit zei: “The secret of change is to focus all of your energy not in fighting the change, but on building the new”. Dus, niet weglopen voor een snel veranderende wereld maar proberen een positieve impact te maken voor de maatschappij en mensen om ons heen als afspiegeling van waar we echt naar uitzien.

Rick Bouter is consultant Emerging Technologie (opkomende technologieën) binnen Accenture’s consulting domein. Binnen deze rol helpt Rick bedrijven de impact van nieuwe technologieën te begrijpen en toe te passen om op deze manier te innoveren en positieve impact te creëren voor klanten. In zijn vrije tijd schrijft Rick artikelen over innovatie- en technologietrends als Internet of Things, Kunstmatige Intelligentie, Blockchain en Digitale Transformatie onder andere voor zijn website: het bijzonder de impact van technologie op mens, maatschappij en ethiek zijn onderwerpen die Rick boeien. Om deze reden denkt hij met een aantal mensen na over het idee om een christelijke denktank te starten met een focus op nieuwe technologie en de impact op ethiek. Mocht je over het voorgaande/of eventuele andere vragen hebben, dan kun je Rick bereiken via

Blockchain: In consortia & corporates we trust?

blockchain, Blockchain, Business models, data, digital transformation, Distributed Ledger Technologie (DLT), Inspiring

Is Blockchain a hype or a (the next) big thing? Many discussions, meet-ups and events are filled with speakers and worksession on solving this question. Let me help you on this item and introduce a bigger question related to Distributed Ledger Technology (DLT).If you ask me Blockchain is both, hype and a technology that we can use to gain many benefits from it. That is what we have seen with previous technology developments and that is what we will see in the (near) future as well.

Curing the hype

If people do not understand the real potential of a technology there will be created a buzz of hype. This can be on several levels, for example on a conceptual phase where people think about what concept can we think about and how does this fit in our strategy? On the other hand this can be on a technical level where people do not have clear vision on to what extend a certain technology can help them improve. In this phase of Blockchain technology people are under- and overestimating of the potential of the DLT. What we need besides time is: common sense, research and experimentation which are most of the time the cure for this.

Bitcoin in, banks & governments out

The Guardian posted an article on their website Saturday the 10th of March 2018 titeled: “Does blockchain offer hype or hope?” In this article the stated the following:

“The blockchain was born as the digital scaffolding for cryptocurrency transactions. When devising bitcoin, pseudonymous inventor Satoshi Nakamoto’s aim was to create a stateless virtual currency, not controlled by any bank or government.”

If you ask me, it is good that there is the possibilities to connect with people on a P2P (Peer to Peer) basis to do transactions with. Over the past years we have ‘trusted’ parties with our money (banks), our insurance policies (insurance companies) our transactions (Notary) and other state related business (government on several levels). No or less involvement of these third parties can make lifes easier, more honest and realize more productivity. In special the last one of the most important benefits of what Blockchain technology could bring us. This movement can be increased in speed if these same parties facilitate this instead of (over)regulating it.

Trust transition: from the one institution to the other

But aren’t we forgetting one thing? Why are we so keen on getting away from banks, insurance companies and government institutions? The most commonly answer is: “I do not trust them” Fair enough. But do you trust technology? And more important the organizations who use this technology?

When we talk about corporate application of Blockchain they will mainly be in private and consortia Blockchains. Have you ever thought on who builds the chain, maintains it and is in charge of orchestrating the roles & rights in these environments. Based on what criteria these elements are provided by the authority of whom?

Blockchain is not the same as digital trust. Offcourse technology can enable and facilitate this partly. But if you do any form of business with an organization you also need to trust the Blockchain they (privatly) build or the consortia they are part of.

In whom we trust?

And this is exactly where I think we are missing a very big point. Stop shouting that you do not trust banks and governments. When using Blockchain related services you are also trusting parties that you most of the time do not trust. You are also trusting the way they give people and other parties rights and roles within the Blockchain ecosystem.  So before getting trustless towards the current instutions, be consious on who owns your trust in the future…

Image source: GCN

Innovatie project Caesar Experts door Computable genomineerd als Partner Project van 2018


Caesar Experts helpt a.s.r. met hooibroei-sensor” Leuk om te zien dat een project welke ik bij mijn vorige werkgever gedaan heb met Bahto Jeroen & Jeffrey nu is genomineerd voor partner project van het jaar door Computable .nl 

Het volgende artikel verscheen op de website van Computable:


Verzekeraar a.s.r. organiseert jaarlijks de wedstrijd Operation Petticoat waarin teams met hun ideeën voor de praktische uitwerking aan een technologiepartner worden gekoppeld. Het combinatieteam van Schade en Klant- en Intermediairservices werd dit jaar samengebracht met Caesar Experts. Het team wilde een andere manier van klantcontact bewerkstelligen en meer met preventie doen en realiseerde van de hooibroei-sensor. Voor de redactie van Computable reden om dit project van Caesar Experts tezamen met de a.s.r.-divisies Schade en Klantservices en Intermediairservices te nomineren voor de Computable Awards 2018 in de categorie Partnerproject van het Jaar.

De hooibroei-sensor is een sensor die de boer in zijn hooibaal plaatst en die data verzamelt over wat zich binnenin die hooibaal afspeelt. Als de temperatuur of vochtigheid in die baal te hoog wordt, stijgt het risico op ontbranding. Deze case is vooral bedoeld om bewustwording te creëren van de mogelijkheden van het internet of things en het realiseren van een andere klantinteractie. Door het koppelen van de verzekeringskennis van a.s.r. en de technische kennis van Caesar Experts werd inzichtelijk wat IoT voor a.s.r. kan betekenen als verzekeringsbedrijf. Door het project weet a.s.r. meer van preventie en de rol die sensortechnologie daarin kan spelen.

In het geval van de hooibroei-case leerde a.s.r. dat de case financieel niet uit kon. Maar dat is de kern van innovatie: je probeert, toetst en leert zodat je met nieuwe kennis naar vervolgcases kunt kijken. Door de co-creatie-methode en de samenwerking is a.s.r. breder gaan kijken naar de talloze mogelijkheden van sensortechnologie, zelfs op de afdeling Zorg. Door de samenwerking met Caesar Experts gaat a.s.r. vaker inzetten op co-creatie om zaken te gaan opleveren die van een concept naar een concrete oplossing kunenn uitgroeien. Daarbij zal het dus structureler partnerschappen aangaan met leveranciers.


Benieuwd naar het artikel wat ik geschreven heb over Operation Petticoat waarin Caesar samen met a.s.r. heeft samengewerkt aan een toffe prototype.

“Help us to learn about the business potential of a new technology”

Bron artikel:

Wie Blockchain und Internet of Things voneinander profitieren und sich gegenseitig fördern

Blockchain, Business Model Innovation, Business models, Distributed Ledger Technologie (DLT), Internet of things, IoT, Uncategorized

The article on Blockchain & Internet of Things which I wrote with Martin Aarnoudse, is picked-up by the German colleagues of OV Software of Martin. The team asked us if they could translate the article in German for their website. You can find the result here: OV Software: Blockchain und IoT

Blockchain & IoT – zwei vielversprechende und große (R)Evolutionen in der digitalen Welt.Die Blockchain Technologie auf der einen Seite verspricht uns, dass wir in der digitalen Welt ein reales Vertrauensverhältnis erreichen, und das mit weniger Einmischung von Dritten, von Regierungen und Institutionen. Das Internet der Dinge (Internet of Thing – IoT) gibt uns andererseits völlig neue Einblicke, anhand derer wir heute steuernd eingreifen können. Einblicke, die uns Erkenntnisse über den Zustand eines äußeren Umfelds oder den inneren Zustand von Menschen, Tieren, Anwendungen oder was auch immer liefern.

Werfen wir zunächst einen Blick auf die Vor- und Nachteile dieser beiden Technologien, bevor wir uns ihnen inhaltlich zuwenden

Zentrale Versprechen der Blockchain

Beginnen wir mit den Schlüsselmerkmalen und den wesentlichen Versprechen der Blockchain:

Digitales Vertrauen
Denken Sie einmal an all die Möglichkeiten, Geschäfte zu tätigen und produktiv zu sein, wenn es keine Einmischung von Institutionen oder anderen Dritten gäbe. Die Stärke der Blockchain liegt darin, dass wir zur Steigerung der Produktivität eine Umgebung digitalen Vertrauens schaffen. Sie müssen nicht einmal der Person vertrauen, mit der Sie Geschäfte machen – Sie beide vertrauen der Technologie.

Transparenz und Dezentralisierung
Eine Blockchain ist ein System dezentraler und verteilter Datenbanken. Jeder kann eine Kopie der Daten haben. Aus diesem Grund ist die Blockchain vielversprechend, was die Bereitstellung von Daten angeht: Die richtige Person hat im richtigen Moment Zugriff auf die richtigen Kenntnisse.

Double Spending – Doppelte Ausgaben
In der Blockchain kann ein Betrag nicht zweimal ausgegeben werden. Sie können ein Haus nicht zweimal verkaufen oder die gleiche Banknote zweimal ausgeben. Die Blockchain garantiert in ihrem Algorithmus, dass doppelte Ausgaben unmöglich sind. Sie können sich darauf verlassen, dass Sie die/der Einzige sind, der/dem ein bestimmter Wert gehört.

Als Konsument möchten Sie sicher sein, dass der Absender in der Blockchain tatsächlich auch Eigentümer eines Wertes ist. Die verwendete Kryptographie sorgt dafür, dass nur die Person mit dem „Private Key“ diesen Wert an den Empfänger senden kann. Daher ist es sehr wichtig, dass dieser sicher gespeichert wird, idealerweise in einem Offline-Vault.

Smart Contracts
Die meisten Blockchains unterstützen Smart Contracts – eine sehr leistungsstarkes Feature, mit dem sich Vertrauen und Geld nun programmieren lassen. Investopedia gibt eine recht gute Definition von Smart Contracting: „Smart Contracts sind selbstausführende Verträge, wobei die Bedingungen der Vereinbarung zwischen Käufer und Verkäufer direkt in die Codezeilen geschrieben werden. Der Code und die darin enthaltenen Vereinbarungen existieren innerhalb eines verteilten, dezentralen Blockchain-Netzwerks. Smart Contracts ermöglichen die gesicherte Durchführung von Transaktionen und Vereinbarungen zwischen verschiedenen anonymen Parteien ohne die Notwendigkeit einer zentralen Behörde, eines Rechtssystems oder eines externen Durchsetzungsmechanismus. Sie machen Transaktionen nachvollziehbar, transparent und irreversibel.“ (Quelle: Definition von „Smart Contracts“, Investopedia (, übersetzt aus dem Englischen).

Fragen rund um Blockchain

Sehen wir uns nun einmal einige der Fragen an, die in Zusammenhang mit der Blockchain- und Distributed-Ledger-Technologie auftauchen.

Sicherheit und Datenschutz
Hier gibt es viele Fragezeichen: Woher weiß ich, dass die Blockchain nicht gehackt werden kann? Welche Auswirkungen hat das Quantencomputing auf die Sicherheit? Das Recht auf Vergessenwerden, wie wird das umgesetzt? Wenn jeder die Daten lesen kann, wie sichere ich diese? Wo werden meine Daten gespeichert? Wie kann ich den Daten in der Blockchain vertrauen? Welche Möglichkeiten hat ein Identity Provider? Die Liste ließe sich beliebig fortsetzen. Aber wir möchten an dieser Stelle lediglich einen Eindruck davon vermitteln, welche Fragen zu Sicherheit und Datenschutz sich im Hinblick auf Blockchain/DLT stellen.

Viele legen ihr Hauptaugenmerk auf die Tatsache, dass es in der Blockchain weniger Eingriffe durch Dritte gibt – und das ist korrekt. Tatsache ist aber auch, dass diese manchmal durch andere ersetzt werden. Nehmen Sie zum Beispiel einen Versicherungsabschluss via Blockchain. Sie müssen immer noch der Versicherungsgesellschaft als (z. B.) Regulator in diesem Prozess vertrauen, einer Organisation, deren Aufgabe es ist… – Sie verstehen.

Internet der Dinge: die wichtigsten Vorteile

Nachdem wir nun einige der zahlreichen Vor- und Nachteile der Blockchain betrachtet haben, stürzen wir uns jetzt auf das Internet der Dinge (IoT) und machen dasselbe mit dieser Technologie.

Der größte Vorteil des Internet der Dinge ist, dass wir auf Erkenntnisse vertrauen können, die wir in dieser Form noch nie hatten. Vor dem Zeitalter von IoT, Sensoren, Industry X.0 erfolgte die Steuerung basierend auf Unternehmensdaten, die oftmals unvollständig oder ungenau waren oder nicht richtig interpretiert wurden.

Ein weiterer großer Vorteil ist die Veränderung weg von historischen Daten hin zu (beinahe) Echtzeitdaten. Das Internet der Dinge hilft uns enorm dabei, anhand von „jetzt“-Daten  zu entscheiden. Aus diesem Grund ist es einer der Hauptmotoren für Dinge wie die präventive und die vorausschauende Wartung.

Öffentliche Daten
Auch im Bereich der öffentlichen Daten wie Wetter- und Regierungsinformationen treibt das Internet der Dinge die Entwicklung bedeutend voran. Mit dieser Art von externen Informationen und „Big Data“ können wir datengesteuerte Entscheidungen treffen und auf Informationen reagieren, von denen wir vor einigen Jahrzehnten nicht einmal träumen konnten.

Fragen zum Internet der Dinge

Nach den Vorteilen wollen wir uns die Nachteile des Internet der Dinge näher ansehen.

Mit Sensoren, Kameras und mehr an jeder Straßenecke stellt sich die Frage, wie wir unser Recht und Privileg namens Datenschutz umsetzen können. Ein Beispiel dafür, wie das Internet der Dinge beispielsweise einen Überwachungsstaat ermöglicht, ist das, was gerade in China geschieht. „Die chinesische Regierung plant, im Jahr 2020 ihr Social Credit System einzuführen. Das Ziel? Zu beurteilen, wie vertrauenswürdig – oder nicht – ihre 1,3 Milliarden Einwohner sind.“ Das ist der Header eines auf Wired ( erschienene Artikels mit dem Titel „Big data meets Big Brother as China moves to rate its citizens”.

Ein weiterer Punkt, der einem in den Sinn kommt, ist der sehr unsichere Zustand des IoT heutzutage. Wie können wir bei der Zunahme von vernetzten Maschinen und Produkten eine sichere Datenspeicherung und den Transport von (lokalen) Gateways in die Cloud verwalten? Die Definition von „Wert“ verschiebt sich –  weg von materiellen und physischen Dingen, hin zu Daten. Cyberattacken und Hackerangriffe nehmen zu, werden immer größer und richten immer mehr Schaden an.

Die Stärke in der Kombination dieser beiden mächtigen Technologien

Beim Lesen dieses Artikels könnte man sich fragen: Warum sollte ich zwei Technologien kombinieren, bei denen ich Dinge wie Datenschutz und Sicherheit in Frage stelle? Hier einige Antworten darauf.

Einer der wichtigen Punkte ist: Wie kann den Blockchain-Daten vertraut werden? An dieser Stelle kommen die Stärken von IoT und Blockchain zusammen. Können die vom IoT-Gerät generierten Daten als Input für die Transaktion in der Blockchain verwendet werden, so lässt sich die Eingabe validieren. Aber wie kann ich dem IoT-Gerät vertrauen? Müssen Sie dem IoT-Gerät vertrauen? In den meisten Fällen lautet die Antwort natürlich „ja“. Aber betrachten wir einmal den Punkt, nachdem die Daten generiert wurden. Wir haben drei Gründe zusammengefasst, warum die Kombination von Internet of Things & Blockchain so viel Potenzial hat und warum es lohnend ist, sich mit diesen Bereichen zu beschäftigen:

Verschlüsselung und verteilter Speicher
Werden die von Sensor und Auslöser erzeugten Daten gespeichert und mit der Blockchain-Technologie verschlüsselt, so können diese Rohdaten zu einem verteilten Netzwerk transportiert werden. Aber welche Daten müssen gespeichert werden? Eine Lösung besteht darin, alle Daten in einer dezentralen verteilten Cloud-Speicherumgebung zu speichern und den Hash der Rohdaten in der Blockchain hinzuzufügen. So können die Daten nicht verändert werden, da dies auch den Hashwert verändern würde. Die Größe dieser Transaktion ist sehr gering, da sie nur einen Hash enthält. Sie können Gleiches aber auch mit vollständigen Dokumenten oder Bildern tun.

Perfekte Audit Trails
Mit einer wachsenden Zahl von Netzwerken und Daten gewinnt die Frage, was real ist und was nicht, immer mehr an Bedeutung. Aus diesem Grund kann die Blockchain zur Erstellung eines perfekten Audit-Trails eingesetzt werden, um die Quelle und die Verbindung zwischen Daten zu lokalisieren.

IoT-Geräten vertrauen
Wie kann ich einem Unternehmen vertrauen? Woher weiß ich, ob ein B & B gut ist? Durch Bewertungen. Kann ich den Bewertungen vertrauen? Oftmals nicht. Die gleiche Frage stellt sich bei der Nutzung von Daten der IoT-Geräte. Es ist sehr wahrscheinlich, dass diese in Zukunft bewertet werden. Und ja, die Bewertungen sind dann in der Blockchain, sodass Sie überprüfen können, ob die Bewertung authentisch ist. Eine andere Lösung wäre die Speicherung alle gültigen „Public Keys“ von vertrauenswürdigen IoT-Geräten in einer Blockchain.

Experimentiere und iteriere – immer und immer wieder

Wir möchten den Artikel mit folgendem Hinweis abschließen. Alle technologischen Durchbrüche beginnen, indem das wahre Potenzial bestimmter Technologien erkannt wird. Wie oft waren Erfinder „aus Versehen“ erfolgreich? Daher ist es wichtig, das Vertrauen und das Budget bereitzustellen, um mit einer neuen Technologie zu experimentieren und herauszufinden, welche Möglichkeiten tatsächlich in ihr stecken. Kennen wir das wahre Potenzial, so haben wir einen Ausgangspunkt, um die Auswirkungen auf das Geschäft(smodell) von Morgen auszuarbeiten und wir können damit beginnen, den Traum Wirklichkeit werden zu lassen.

Das bringt uns zu unserem letzten Punkt – „Moonshots“ (dt: Mondflug). Oftmals ist damit Folgendes gemeint: „Ein Moonshot im Technologiekontext ist ein ehrgeiziges, exploratives und bahnbrechendes Projekt, bei dem keine kurzfristige Rentabilität oder kurzfristiger Nutzen erwartet wird, und das – möglicherweise – ohne eine umfassende Untersuchung potenzieller Risiken und Vorteile durchgeführt wird“ (Quelle: TechTarget). Also…, die große Frage nach dem Lesen dieses Artikels ist:

Was ist Ihr Moonshot, wenn es um die Zusammenführung des Potentials von IoT & Blockchain geht?


Über die Autoren

Martin Aarnoudse – ist IT-Fachmann bei OVSoftware und spezialisiert auf auf .NET und Blockchain. Für ihn ist die Blockchain-Technologie der nächste große Renner. Er hat einige interne Sessions zu Blockchain gegeben und für dieses Jahr sind externe Veranstaltungen für Entwickler geplant. Darüber hinaus betreut er zwei Studienabsolventen zu diesem Thema.

Rick Bouter – ist Berater „Emerging Technology” bei Accenture Consulting. In dieser Funktion hilft Rick Unternehmen, die Auswirkungen neuer und aufkommender Technologien zu verstehen und sie für ihre Kunden einzusetzen. In seiner Freizeit schreibt Rick Artikel über Innovationen und Trends wie Blockchain, Internet der Dinge, künstliche Intelligenz und andere, die auf seiner Website zu finden sind. ( Die Auswirkungen neuer Technologien auf Mensch, Ethik und Wirtschaft sind Themen, die ihn ansprechen.

Beide Autoren können über ihre LinkedIn-Seiten kontaktiert werden.

Dieser Artikel wurde am 4. Juni 2018 in englischer Sprache auf veröffentlicht.


Blockchain Technology – A Cure for Pharmaceutical Counterfeit (2/2)

Big Data, blockchain, Blockchain, Business Model Innovation, Business models, Distributed Ledger Technologie (DLT), Innovation, Inspiring, Leading Digital, technology, Trends, Trendwatching, Uncategorized

A few weeks back the first part of Marlou her article appeared on You can find the start of this article here: “Part I – Current status, Impact on the Industry

Part II – how/ practicalities

On the bright side, Blockchain is expected to totally transform the pharmaceutical industry far beyond compliance. In addition to eliminating counterfeit, reassuring patient safety, adhering to regulations, optimizing supply chain operations, and protecting revenue, Blockchain is expected to standardize and automate multiple procedures, making an intermediary party redundant.

The patient in the lead of the supply chain

The patient will be put at the lead of the supply chain, allowing a more direct patient-stakeholder interaction, and is thought to facilitate the trend of personalized medicine, by making real-time patient data accessible to pharmaceutical companies. Combined with optimal utilization of analytics, pharmaceutical companies can better meet the patient demand and more directly reach their target market. This not only eases entrance barriers of market penetration, but also provides the opportunity to restrict premium pricing. The ‘pay-for-efficacy’ principle allows the price of a pharmaceutical product to be set according to the – relative – efficacy of a pharmaceutical product. This shows similarity with the ‘no cure no pay’ principle, requiring pharmaceutical companies to even more deliberately invest in secure and stable R&D projects.

Long term vs. short term impact of Blockchain in pharma

The benefits of Blockchain for the pharmaceutical industry may not be directly reflected in their revenues, but for sure have a long term impact with the potential extension to the healthcare sector in providing healthcare of a higher quality and the ability to better shape healthcare according to specific patient needs.

Optimizing impact of Blockchain due to technological add-ons

The optimizing impact of Blockchain can be further utilized by technological add-ons such as smart contracts, sensors, artificial intelligence, and different applications of IoT. Cold-chain logistics is a concrete example of an extended concept of Blockchain, where the integration of sensors and IoT allow supply chain stakeholders to track and confirm the conditions to which the products were exposed. This strongly contributes to the ability to confirm product quality and enables the industry to specifically remove individual products in case of an error, rather than reclamation of entire batches. The bottom line of these improvements is a business case for the pharmaceutical industry, of cost reduction and increased profits, accordingly.

Blockchain: Tangible prove of potential business value

We can easily write a bookwork about the speculations of what Blockchain can and cannot do. However, what we need exactly is not found in speculations, but rather in tangible prove of potential and unlocking of the business value for the pharmaceutical industry. The industry needs to take big and concrete steps towards implementation if they want to benefit from Blockchain’s potential. A concept unknown is a concept unloved, and therefore a critical act is to increase awareness around Blockchain as a technology and break through Blockchain’s technological abstractness.

Penetrating the pharmaceutical ecosystem

Although the core concept of Blockchain has already, to a certain extent, penetrated the pharmaceutical ecosystem, the majority is still unaware of the far-reaching and innovative applicability of Blockchain in digitally transforming the pharmaceutical industry. There are several steps the industry is recommended to follow if they want to unlock the business value of Blockchain for the industry. Education is a primary aspect to address the often existing asymmetry in awareness, knowledge, and understanding of Blockchain as a technology and what it has to offer in terms of potential. Part of getting stakeholders aligned with each other is to get them on the same level of expertise and thus to provide them with the required information. In addition, stakeholder’s hesitative or negative attitude towards Blockchain is to some extent a result of their deviating or wrong perception of Blockchain’s potential and how it works, also in their advantage. A better understanding of the technology would help the industry to better grasp the concept and its application.

Stakeholders intrests at stake

To reach the stakeholders of interest and in the run-up to get them on board, a pharmaceutical consortium should be formed as a starting point. In order to create alignment across the industry, stakeholders will need to discuss their objectives, perspectives, and expectations regarding an implementation of Blockchain. A consortium creates solid ground to further build on a pharmaceutical Blockchain, step by step. Together, stakeholders can determine the pain points that deserve priority in exploring and testing and formulate a consensus as the basis of the Blockchain.

Formulating specific use cases in a fragmented industry

Generally, it is important to determine and formulate specific use cases beforehand. To prevent the industry to come up with a pain point merely to follow the Blockchain hype, there should be focused on the recognition and formulation of specific use cases in the pharmaceutical environment. Specification allows for focused testing of pilots and concepts, generating tailored outcomes rather than standardized parameters that need to be translated to a particular use case. For this to be successful, the operational processes of pharmaceutical companies need to be overseen and frameworked. Given the fragmented nature of pharmaceutical companies, let alone the industry as a whole, achieving adoption is a fairly complicated process.

Mobilizing the pharmaceutical chain

The pharmaceutical industry will need to better cooperate with each other, allowing for change in their processes and behaviors. However, this is not so much of a rational process as it might have been pretended to be. Proving business value and encouraging stakeholders to embrace Blockchain definitely are steps in the right direction, but do not provide a guarantee of the technology to succeed in the pharmaceutical ecosystem. Practically, the conventional, risk-averse nature of the pharmaceutical industry and their need for evolution over revolution may just be difficult to unify with the disruptive, revolutionizing character of Blockchain. This large gap between technology and business may strain industry-wide adoption, even though stakeholders are on board with the solution. Another aspect challenging the implementation of Blockchain, but is difficult to address, is the quality of the input and the data recorded onto the Blockchain. Despite the immutable nature of the technology, the quality of the Blockchain is only as good as the quality of the information that is entered. It will be extremely difficult to qualify the channel where the information enters the Blockchain, which impinges on the promised trustless character of Blockchain.

Conclusion: Blockchain: turning the inevitable into the desirable

All in all, the previously anticipated resistance coming from the pharmaceutical industry is better to be redefined as hesitation to get involved with what is uncertain and unknown. The pharmaceutical industry needs to put the blocks together and build a solid ground to embrace digitalization, which does not imply having to set aside their cautious, hesitative attitude nor their responsibility. A way to go is to invest in education, the formation of a pharmaceutical consortium, and additional testing in the act to unlock Blockchain’s business value for the pharmaceutical industry, to once and forever turn the inevitable into the desirable, and harvest the benefits. Nevertheless, the pharmaceutical industry should keep a critical eye on the anticipated challenges as well as on new emerging technologies that are on their way to overhaul the potential of Blockchain.


With a background in Pharmaceutical Sciences, Marlou is currently in the last stage of the Master’s program Science and Business Management, pursuing her passion of unlocking the synergy between life science and business. Her ambition is to improve and strengthen the collaborative relationship of life science and business development, through encouraging communication and cooperation between the different fields. After finalizing her graduate internship at Accenture Strategy, The Netherlands, focusing on the potential of Blockchain for the pharmaceutical supply chain, Marlou is starting a PhD in human psychopharmacology at Swinburne University, Melbourne, Australia, striving for the aspired career in the pharmaceutical industry.

Image credits: Image 1, Disruptordaily Image 2, UKRInvest Image 3, Statnews

Wat is de ethische, moralistische, christelijke impact van nieuwe technologie?

AI, Artificial Intelligence, data, digital transformation, Innovation, Inspiring, technology, Trends, Trendwatching

Het artikel: “Wat is de ethische, moralistische, christelijke impact van nieuwe technologie?”  is verschenen is de juni uitgave van: “De Banier” het ledenmagazine van de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) en is gepubliceerd onder de rubriek: “Politiek dichtbij” (pagina 24). Dit artikel is medio juni 2018 gepubliceerd.

Wat is de ethische, moralistische, christelijke impact van nieuwe technologie?

We leven in een tijd waar versnelde verandering het nieuwe, maar ook het enige constante lijkt. Nieuwe technologische ontwikkelingen gaan snel, zijn vaak positief, maar kunnen ook negatieve gevolgen hebben. Naast allerlei praktische, sociale, culturele en economische vragen komen ook steeds meer ethische dillema’s naar voren. Te denken valt aan: ‘designer babies’, de relatie tussen robots en mensen

en de impact van bijvoorbeeld ‘blockchain’ en ‘kunstmatige intelligentie’. Een gesprek met SGPlid en deskundige op het gebied van innovatie en nieuwe technologische ontwikkelingen Rick Bouter.

De versnelling van de rekenkracht in de technologie, gezien in een overzicht vanaf 1900 tot en met de verwachte ontwikkeling in het jaar 2100.

Zijn er in de technologische wereld mensen die ethisch nadenken over de gevolgen van deze negatieve ontwikkelingen? 

“Gelukkig wel! Mensen als Elon Musk, oprichter van niet de minste bedrijven als Tesla, Solar City, Space X en andere, of wijlen professor Steven Hawking hebben zich kritisch uitgesproken tegen specifieke technologie als kunstmatige intelligentie waarnaar Musk verwijst als ‘een onsterfelijke dictator’. Dichterbij huis noem ik prof. dr. Marc de Vries in zijn boek Technologie, overal om je heen. Moderne ontwikkelingen in christelijk perspectief. Maar ook de schrijvers van het boek Meer dan mensenkennis geven mooie inzichten. Ondanks deze positieve voorbeelden, denk ik dat er, gezien de snelheid van de ontwikkelingen te weinig kritische kenners uit onze achterban zijn.”

Hebben politici en bestuurders (binnen en buiten de SGP) voldoende verstand van zaken als het gaat om technologische ontwikkelingen? 

“Met alle respect voor de ongekende inzet en kennis die onze bestuurders
hebben, denk ik van niet. De situatie binnen én buiten onze achterban beziend, denk ik dat we niet op de goede weg zijn. Persoonlijk vind ik dat de innovatieen technologieagenda van Nederland te laag gepositioneerd wordt. Als we bijvoorbeeld kijken naar een stad als Amsterdam die een eigen Chief Technology Officer heeft (en vele andere functies op het gebied van innovatie), geeft dat een bepaalde focus en richting aan. De Verenigde Arabische Emiraten hebben bijvoorbeeld een minister van Kunstmatige Intelligentie. Dat geeft de relevantie van en de focus op het onderwerp aan. Binnen Nederland mis ik dit. Het onderwerp ‘innovatie’ hebben we onder het ministerie van Economische zaken gestopt. Een uitzondering op de onderwaardering is het initiatief Smart Industry. Dat heeft als ambitie dat Nederland in 2021 het flexibelste en het beste digitaal verbonden productienetwerk van Europa heeft.) Mijn mening is dat we, als Nederland competitief wil blijven, meer focus moeten leggen op technologische innovatie.”

Kan de Bijbel ons iets leren over dit onderwerp?

“Ik denk zeker dat de Bijbel ons genoeg te zeggen heeft over dit onderwerp. Dat geldt trouwens voor ieder mogelijk onderwerp waarmee we dagelijks in aanraking komen zowel privé als zakelijk. Persoonlijk denk ik dat we nuchter om mogen gaan met innovatie. Kennis, grondstoffen en intelligentie zijn door God gegeven. Wij mogen die middelen binnen de kaders van de Bijbel en onze grondwet ook gebruiken ten goede en tot opbouw van mens, bedrijf en maatschappij. Het wordt anders als technologische vooruitgang als een religie voor ons wordt, of als technologie onze kijk op Bijbelse normen en waarden verandert. God is nveranderlijk en dat moet centraal staan. Overigens is het nieuwe Babel al wel door Werner Heisenberg (1901-1976) voorspeld. Heisenberg is iemand die we kennen als grondlegger van kwantumtechnologie. Heisenberg voorspelde toen al dat er een moment zou komen waarop de mens zijn invloed op technologie zou verliezen en waarop technologie zich zonder invloed van de mens onafhankelijk zou doorontwikkelen. Laten we zorgen dat technologie niet het volgende Babel wordt waarop we ons vertrouwen stellen en waar we vervolgens van afhankelijk zijn. Dat laatste is een zorg die zeker in onze de reformatorische gezindte alleen maar exponentieel zal toenemen.”

Wat zie je op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau gebeuren omtrent innovatie en nieuwe technologie?

“Wat ik zie is dat overheden intern steeds beter begrijpen dat alles digitaal wordt. Overheden op de diverse niveaus zijn bezig met thema’s als ‘cloud’ en ‘digital workplace’. Een goede ontwikkeling want om innovatie te stimuleren, is het verstandig om de positieve impact ervan te gebruiken. Laat me aan de andere kant ook duidelijk zijn dat technologie voor eigen gebruik iets totaal anders is dan een overheid (zowel landelijke als plaatselijk) die mij als burger en bedrijf faciliteert door wetgeving, subsidies en initiatieven om competitief te zijn tegen concurrentie van binnen- en buitenland. Dit mag mijns inziens méér gebeuren en ik denk dat die terughoudendheid ook en voornamelijk komt door onkunde en onwetendheid. Dat is geen kritiek, want ik heb onze bestuurders hoog zitten, maar hier kunnen we ze wel bij helpen. Dat is dan ook ons plan.”

Welke aanbevelingen wil je (lokale) SGP-politici en bestuurders meegeven als het gaat over deze thematiek?

“Informeren, inspireren en experimenteren. Laat je als bestuurder informeren: zorg dat je goed beslagen ten ijs komt. Laat je inspireren: laat je ook verbazen over de ongekende impact en mogelijkheden van technologie. Ga ook experimenteren: ga het experiment aan met andere politici of met plaatselijke bedrijven om samen op te trekken om de impact van een technologie echt te begrijpen. Op deze manieren denk ik dat we ook op innovatief en technologisch vlak een betere agenda kunnen maken. De juiste dingen doen, maar ook de dingen juist doen. Natuurlijk snap ik dat je als bestuurder niet in alle domeinen goed onderlegd kunt zijn. Maar daarom is het juist belangrijk dat we niet onze ogen sluiten voor bepaalde thema’s, maar onderzoek doen en onszelf laten informeren van de ongekende mogelijkheden van technologie. Dat is ook belangrijk om onszelf te kunnen wapenen tegen de negatieve kanten ervan en de slechte invloed op het gebied van ethiek en religie.”

“ Informeren, inspireren en experimenteren.”

Aankondiging denktank Techthics
Om de in het interview genoemde redenen is het idee opgevat om een denktank op te richten, “Techthics” genaamd.

“Techthics, onze bijdrage aan de discussie over technologie, ethiek & religie”

Tot de denktank behoren:

  • Experts uit het technologisch veld, voor wie innovatie tot een van de dagelijkse  werkzaamheden behoort.
  • Voorvechters voor het behoud en de borging van ethiek als religieus geëngageerd
  • Betrokken personen, als ook politici van zowel landelijk als lokaal niveau

Een afvaardiging van deze denktank zal jaarlijks tweemaal een kort ‘Point of View’ brengen waarin een technologisch thema geduid wordt en de impact wordt bepaald door mensen met diverse expertisen. Het doel van Techthics is het kritisch bezinnen op en het formuleren van een visie op de invloed van nieuwe technologie en innovatie op het gebied van ethiek en religie. Dit kan een thuishaven zijn voor constructieve gesprekken omtrent technologie en een kennispoort voor landelijke en plaatselijke politici.

Contact met geïnteresseerden
We zijn nog opzoek naar geïnteresseerden die willen meedenken over dit thema. Voor hen en ook voor geïnteresseerden naar de bevindingen van de denktank is er de contactmogelijkheid via de e-mail. Neem contact met ons op via de bestuurdersvereniging:

*Wil je meer informatie over dit initiatief of wil je hier aan bijdragen kun je contact opnemen met

De impact van nieuwe (Blockchain) technologie –

blockchain, Blockchain, Business models, data, Digital maturity, digital transformation, Distributed Ledger Technologie (DLT), Innovation, Inspiring, technology, Trends, Trendwatching

Dit artikel is 15/06/2018 verschenen op de website van de RMU

Om relevant te blijven in een versnelde veranderende wereld, is er volgens Rick Bouter maar een antwoord mogelijk: Innovatie. En dat betekent dus ook kijken naar nieuwe technologieën. In deze blog legt hij uit wat Blockchain is en wat de potentie is van deze technologie.

Versnelde verandering lijkt in de wereld van vandaag één van de weinige constante elementen. Internetbedrijven schieten de grond uit als paddenstoelen en veroveren in elke maand of elk jaar complete markten die (soms sinds mensenheugenis) als gevestigde orde gezien werden. Hier kun je denken aan de bekende voorbeelden als Uber, die de taxi- en vervoersmarkt op zijn kop zet, Airbnb die dit met de verhuur van appartementen, huizen en kamers doet, maar ook aan Spotify en Deezer die de muziekindustrie in een compleet nieuw jasje steken. Verandering gaat dus snel, heel snel. Stilstand is vandaag de dag niet alleen achtergang, maar lijkt eerder op achteruitrennen. Een van de weinige vragen die overblijven voor bedrijven, organisaties en instellingen is: “Hoe blijf ik relevant in de snel veranderende wereld van morgen?”.

Innovatie is de enige manier om te winnen

Een concreet antwoord op deze vraag is even simpel als complex. “Innovatie is de enige manier om te winnen…” Als we deze vraag verder afpellen, komen we al snel bij de enablers van innovatie. Vandaag de dag is een van de grootste enablers en veroorzakers van innovatie het potentieel van nieuwe technologieën. Wanneer je dus wilt innoveren komt al snel het ongekende potentieel van nieuwe technologie om de hoek kijken. Internet of Things, Kunstmatige Intelligence, Virtual Reality, Nano technologie en Blockchain zijn veel gehypete en ook ‘over’gehypete technologieën.

Blockchain, een technologie met potentieel Laten we een van deze technologieën eens wat nader bekijken. Van programmeur tot boardmember: de term Blockchain geeft slapeloze nachten. Blockchain, de techniek achter de Bitcoin, kent veel meer toepassingsgebieden dan alleen cryptocurrency. Zo wordt gewerkt aan toepassingen in onroerend goed, containertransport, gezondheidszorg, muziekrechten, verzekeringen en pensioen. De technologie wordt door sommigen gezien als een innovatie vergelijkbaar met het internet. De grote vraag bij deze trend is: wat moet en mag je er nu mee?

Blockchain als digitaal vertrouwen

Blockchain is een technologie die het mogelijk maakt zaken te doen zonder tussenkomst van derde partijen. Bij deze derde partijen kun je aan allerlei organisaties en instanties denken. Van rijksoverheid tot gemeenten, van jurist tot ver¬zekeraar en van notaris tot kadaster. Deze derde partijen zijn ooit in het leven geroepen omdat wij, mensen, elkaar niet vertrouwen in het zaken doen of afhankelijk zijn van deze derde partij. We vertrouwen elkaar ten diepste niet terwijl dit een van de kernpijlers is van zakendoen. Een van de kernpijlers, net als andere belangrijke pijlers als een ruilmiddel (berenvel, goud, olie en bijvoorbeeld geld) maar ook het bewijs dat deze waarde maar eenmalig kan worden uitgegeven voor een bepaalde tegenwaarde. Blockchain als technologie waarborgt deze belangrijke aspecten van zakendoen en zou in potentie dus een belangrijke pijler in onze economie kunnen worden.

Hoe Blockchain werkt

Blockchain is de bekendste Distributed Ledger Technologie (DLT). Deze gedistribueerde grootboek technologie heeft als belangrijkste doel om een consensus te bereiken over zaken die over dit netwerk komen. Laten we even zaken doen als uitgangspunt nemen. De kern van zakendoen is een transactie van waarde. Deze waarde kan een huis zijn, een verzekering, maar ook gewoon een valuta. Blockchain is kort samengevat een computernetwerk waarin elk onderdeel van het netwerk een compleet overzicht van transacties heeft en dit op een decentrale manier opslaat in databases. Deze transacties samen vormen een block. Het laatste blok is ‘de waarheid’ waaraan niet meer getornd kan worden, dit waarborgt het gedistribueerde netwerk. Dit laatste block is dus de input voor het nieuwe block en de nieuwe transacties. Door de tijd worden meer transacties gevalideerd en komen er dus ook meer setjes van transacties bij (blocks) en zo vormt zich dus een digitale keten van blokken, een Blockchain.

Omdat deze waarheid omtrent transacties vastgelegd is over het gehele netwerk kan die vrijwel niet gemanipuleerd worden en is frauderen ook bijna uitgesloten. Op het moment dat er een transactie gedaan wordt, wordt deze gevalideerd door alle onderdelen in het netwerk. Deze onderdelen bevestigen de principes van zakendoen. Is er een waarde? Wordt deze waarde een keer uitgegeven? Komt er een betalende waarde voor terug? Wat zijn specifieke kenmerken van de deal? (Hierbij kun je denken aan tijdstip, betrokkenen en andere items die specifiek meegegeven kunnen worden.) Zo zou je kunnen zeggen dat de Blockchain een open grootboek is waarin alle transacties terug te vinden zijn. Door de rekenkracht die het netwerk ter beschikking stelt worden deze blokken gevalideerd door ingewikkelde wiskundige formules die niet zo maar iedere huis- tuin- en keukencomputer kan kraken. Degene die als eerste de transacties valideert krijgt hiervoor in ruil Bitcoins. Dit principe wordt mining genoemd. Nu zijn er uiteraard diverse mogelijkheden van een Blockchain want niet alles kan en mag open zijn. Zo kun je een publieke variant op Blockchain hebben waarin veel informatie open en bloot staat, maar ook privé Blockchains waarin alleen bepaalde geautoriseerde personen/ instanties toegang hebben. Ook hebben al diverse consortia van partijen die elkaar vertrouwen samen een keten op willen zetten.

Bij mijn vorige werkgever hebben we een whitepaper* geschreven over Blockchain met een sprekend voorbeeld erin. “Stel u beheert een systeem met fietshuurinformatie. Een klassiek systeem zal in de database een record hebben staan waarin staat wie momenteel welke fiets gehuurd heeft. Een Blockchainsysteem zal echter een ketting van huurmutaties hebben waarin de fiets toegewezen wordt aan klanten en weer terugverwezen wordt aan de eigenaar. Al deze mutaties zijn ondertekend door de klant en de eigenaar. Zo weten we zeker dat de transactie heeft plaatsgevonden en kunnen we ook opmaken wie de fiets momenteel in bezit heeft. Blockchain is digitaal vertrouwen, maar hoe zorgt het systeem ervoor dat alleen geautoriseerde personen mutaties doen op de database? Hier komt cryptografie om de hoek kijken. Elke deelnemer aan het systeem genereert een set sleutels, een publieke en een geheime sleutel. De publieke sleutel is een controlemiddel voor andere gebruikers om te controleren of berichten van jou ook echt ondertekend zijn met je geheime sleutel. Deze publieke sleutel is daarom ook niet geheim, sterker nog het is vaak je identificatienummer, bijvoorbeeld je personeelsnummer, of in het geval van Bitcoin: je portemonnee-adres. Stel een deelnemer aan het systeem wil een mutatie doorvoeren op de database, dan ondertekent hij het mutatiebericht met zijn geheime sleutel. Andere deelnemers aan het systeem kunnen met hun publieke sleutel controle¬ren of dat bericht ook daadwerkelijk door hem is ondertekend.” Bron: Caesar Overheid whitepaper: Blockchain, de hype voorbij.

Tot zover deel 1: “De impact van nieuwe (Blockchain) technologie.” In het volgende deel hopen we verder na te denken over de impact van Blockchain technologie op ethiek en kijken we ook breder naar technologische innovatie en haar impact op ethiek.

Rick Bouter is consultant Emerging Technologie (opkomende technologieën) binnen Accenture’s consulting domein. Binnen deze rol helpt Rick bedrijven de impact van nieuwe technologieën te begrijpen en toe te passen om op deze manier te innoveren en positieve impact te creëren voor klanten. In zijn vrije tijd schrijft Rick artikelen over innovatie- en technologietrends als Internet of Things, Kunstmatige Intelligentie, Blockchain en Digitale Transformatie onder andere voor zijn website: In het bijzonder de impact van technologie op mens, maatschappij en ethiek zijn onderwerpen die Rick boeien. Om deze reden denkt hij met een aantal mensen na over het idee om een christelijke denktank te starten met een focus op nieuwe technologie en de im¬pact op ethiek. Mocht je over het voorgaande/ of eventuele andere vragen hebben, dan kun je Rick bereiken via zijn LinkedIn pagina:


Blockchain Technology – A Cure for Pharmaceutical Counterfeit (1/2)

Big Data, Bitcoin, blockchain, Blockchain, data, Distributed Ledger Technologie (DLT), Innovation, Inspiring, technology, Trends, Trendwatching

Part I – Current status, Impact on the Industry

The use of Blockchain for the pharmaceutical industry has been speculated and discussed by many different entities and stakeholders for quite some time already. Blockchain is thought to address the burning platforms pressuring the pharmaceutical industry, and to possibly optimize its supply chain operations.

The burning platform in the pharmaceutical industry

The one big burning question in this context is whether the pharmaceutical industry is ever going to embrace the long awaiting digital revolution, or if they are going to bundle their forces in the act to avoid the inevitable? Although pharmaceutical R&D is driven by innovation, this feature is not so much blended into their general activities and operational processes. Already being one of the most conventional and traditional industries, the organizational hierarchy and strong fragmentation of the pharmaceutical industry only further strains the ability of companies to embrace novel technologies, such as Blockchain. Responsibility of patient health and safety carried by the pharmaceutical industry makes stakeholders rather hesitant towards novel technologies and rules out the opportunity of a trial-and-error-like implementation approach of technologies.

Blockchain in pharma, fighting the falsified instead of diseases

Regardless of their ignorance, the pharmaceutical industry has already been confronted with multiple burning platforms. Counterfeit is a continuously increasing problem across the pharmaceutical supply chain, conveying major consequences for patient health and company performance. Counterfeit products either contain a too high or too low concentration of the active ingredient, reducing the clinically proven efficacy of the product. Apart from a deviating dosage, counterfeit products may contain excipients being different from those displayed on the package, which may affect the efficacy of the active ingredient or cause unpredicted side-effects to patients after administration. Although in most cases this may only cause modest discomfort for the patient, in other cases counterfeit products can cause severe adverse events and lead to hospitalization or even lethality in its extreme. It is therefore necessary to eliminate pharmaceutical counterfeit, the sooner the better. To facilitate the pharmaceutical fight of the falsified, governments have enacted serialization regulations, obligating the pharmaceutical industry to make each individual product traceable along the entire supply chain. This allows every stakeholder to, at any given point in the process, confirm the authenticity of the product.

Trust, the challenge & the opportunity 

Circulation of illegitimate pharmaceutical products does not only put patient health and safety at stake, but also has a damaging impact on the business operations of pharmaceutical companies. As long as counterfeit keeps on existing, pharmaceutical companies are not able to assure quality and safety of their products. This has an eroding effect on their reputation as perceived by the patient as well as by other influential stakeholders, such as physicians, specialists, pharmacies, and regulatory bodies.

The inability of pharmaceutical companies to deliver product quality and safety has a direct effect on their revenue.

A decline in trust has a diminishing effect on sales. Additionally, sales of counterfeit products take away the incremental revenue of pharmaceutical companies. Thus, apart from protecting patient safety and product quality, the pharmaceutical industry is in an overwhelming need to safeguard and protect its reputation and revenue.

Curing the pharma counterfeit

Counterfeit products are incredibly difficult to identify by the naked eye, making it complicated to reveal and eliminate these products by human efforts solely. A technological tool with the capacity to enable end-to-end traceability could cure this pain point. Technically, Blockchain has the capacity to completely revolutionize the pharmaceutical industry, its processes, but above all to address the burning platforms and cure counterfeit. Its immutable character makes mutual trust and the need for intermediary parties redundant, while safeguarding secure storage and exchange of sensitive information.

Practically, however, unaligned objectives of industry stakeholders, a lack of trust in the technology itself, and the absence of willingness and often the guts to further explore the opportunities of Blockchain stagnates the utilization of these capacities.

As clearly described in Enterprise Blockchain: Are We There Yet? by Sebastian Wurst (Accenture Strategy, Munich), the unique value and at the same time the challenge is in developing a Blockchain solution that perfectly fits an enterprise setting. The abstractness and technical complexity should be converted into a commercial concept, in order to fully unlock Blockchain’s business value for any industry, and the pharmaceutical industry here in specific.

Blockchain in pharma: No success until mass adoption?

Along the way of praising Blockchain’s potential, we should not forget to touch upon the expected – disruptive – impact of Blockchain on company business models. Given the comparatively low extent of industry digitalization, current business models of pharmaceutical companies do not inherently support the implementation of a highly complex and abstract technology as Blockchain. Although some believe that Blockchain-enabled business models are on the rise, others recognize the need for only small adjustments to be made by the industry to successfully integrate Blockchain in their processes.

The largest adjustment required is said to be targeted at the mindset and core values lived up to by industry stakeholders and employees.

Cooperation, interoperability, and transparency are not naturally fostered by the pharmaceutical industry, being in an almost direct opposition to the core concepts of Blockchain. Additional education on Blockchain would increase the understanding of the technology, and possibly mitigate the risk anticipated to come with implementation. Altogether, the pharmaceutical industry may expect to be confronted with many different challenges along the way to adoption, making the successfulness of Blockchain an uncertain parameter. To address these challenges, it will require strong incentives to encourage and solid recommendations to point the pharmaceutical industry in the right direction and unlock the synergy between business and technology.


With a background in Pharmaceutical Sciences, Marlou is currently in the last stage of the Master’s program Science and Business Management, pursuing her passion of unlocking the synergy between life science and business. Her ambition is to improve and strengthen the collaborative relationship of life science and business development, through encouraging communication and cooperation between the different fields. After finalizing her graduate internship at Accenture Strategy, The Netherlands, focusing on the potential of Blockchain for the pharmaceutical supply chain, Marlou is starting a PhD in human psychopharmacology at Swinburne University, Melbourne, Australia, striving for the aspired career in the pharmaceutical industry.

 Image sources

Image 1, Wharton: ‘Trying to Recapture the Magic’: The Strategy Behind the Pharma M&A Rush